Một năm mới lại đến, mang theo những cơ hội mới và cả những thay đổi mới trong hành trình kinh doanh của bạn. Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh cá thể, việc nắm bắt kịp thời các chính sách mới không chỉ là nghĩa vụ tuân thủ, mà còn là chìa khóa để tối ưu hóa chi phí, vận hành trơn tru và phát triển bền vững. Năm 2026 hứa hẹn là một bước ngoặt quan trọng với hàng loạt quy định về thuế và kế toán chính thức có hiệu lực, hướng tới một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và được số hóa hơn bao giờ hết.
Hãy cùng chúng tôi điểm qua những thay đổi then chốt này, được phân tích dưới góc nhìn thực tế, để bạn có sự chuẩn bị tốt nhất cho hành trình phía trước.
Một Kỷ Nguyên Mới Cho Hộ Kinh Doanh: Chính Thức Bỏ Thuế Khoán Từ 01/01/2026
Đây có lẽ là thay đổi được cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh quan tâm nhất. Sau nhiều năm thảo luận, phương pháp thuế khoán (ấn định thuế) sẽ chính thức chấm dứt theo quy định tại Nghị quyết 198/2025/QH15. Điều này đánh dấu một bước tiến lớn trong cải cách hành chính thuế, hướng tới sự minh bạch và công bằng.
Việc xóa bỏ thuế khoán thể hiện rõ định hướng của Nhà nước trong việc khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp, qua đó tạo điều kiện để họ tiếp cận các nguồn vốn, cơ hội kinh doanh một cách chính thức và bền vững hơn.
Từ ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh sẽ nộp thuế dựa trên doanh thu thực tế và theo quy định của Luật Quản lý thuế. Điều này đồng nghĩa với việc:
- Khai báo trung thực doanh thu trở thành yếu tố then chốt.
- Việc quản lý hóa đơn, chứng từ cần được chú trọng hơn.
- Hộ kinh doanh sẽ được phân loại và quản lý theo nhóm doanh thu cụ thể, với các nghĩa vụ tương ứng.
Phân Nhóm Quản Lý Thuế Mới Và Ngưỡng Doanh Thu Đáng Chú Ý
Theo Đề án ban hành kèm Quyết định 3389/QĐ-BTC, hộ kinh doanh sẽ được phân thành 3 nhóm chính. Tuy nhiên, một đề xuất mới đây từ Bộ Tài chính tại Công văn 18491/BTC-CST đang thu hút sự chú ý lớn: đề xuất tăng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm.
Nếu đề xuất này được thông qua, đây sẽ là một tin vui cực kỳ lớn, giúp giảm gánh nặng thuế cho hàng trăm nghìn hộ kinh doanh siêu nhỏ. Dưới đây là bảng so sánh dự kiến các nhóm quản lý và nghĩa vụ (lưu ý: đang chờ văn bản chính thức cuối cùng về ngưỡng 500 triệu):
- Nhóm 1 (Doanh thu đến 500 triệu/năm – dự kiến):
- Thuế GTGT & Thuế TNCN: Không phải nộp.
- Trách nhiệm: Kê khai doanh thu 2 lần/năm để xác định nghĩa vụ.
- Hóa đơn: Khuyến khích sử dụng hóa đơn điện tử.
- Kế toán: Ghi chép đơn giản, được hỗ trợ phần mềm miễn phí.
- Nhóm 2 (Doanh thu trên 500 triệu đến 3 tỷ/năm):
- Thuế GTGT: Nộp theo phương pháp trực tiếp (tỷ lệ % trên doanh thu). Có thể tự nguyện đăng ký khấu trừ nếu đủ điều kiện.
- Thuế TNCN: Tính theo tỷ lệ % trên doanh thu.
- Trách nhiệm: Kê khai thuế theo quý và quyết toán năm.
- Hóa đơn: Bắt buộc dùng hóa đơn điện tử, đặc biệt nếu có máy tính tiền.
- Tài khoản ngân hàng: Bắt buộc mở tài khoản riêng cho hoạt động kinh doanh.
- Nhóm 3 (Doanh thu trên 3 tỷ/năm):
- Thuế GTGT: Bắt buộc áp dụng phương pháp khấu trừ.
- Thuế TNCN: Tính trên thu nhập tính thuế (Doanh thu – Chi phí hợp lý) với thuế suất 17%.
- Trách nhiệm: Kê khai thuế tháng/quý và quyết toán năm như doanh nghiệp.
- Kế toán: Áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ/vừa.
Mẹo thực tế: Ngay từ bây giờ, bạn nên tập thói quen ghi chép doanh thu, chi phí một cách có hệ thống (có thể dùng sổ sách đơn giản hoặc ứng dụng). Việc này không chỉ giúp bạn xác định chính xác nhóm mình thuộc về mà còn là cơ sở để tính toán nghĩa vụ thuế minh bạch sau này.
Cập Nhật Quan Trọng Về Các Loại Thuế & Lệ Phí
1. Tăng Mức Giảm Trừ Gia Cảnh Thuế Thu Nhập Cá Nhân (TNCN)
Một tin vui cho người lao động và cả chủ doanh nghiệp (khi tính thuế TNCN cho cá nhân trực tiếp kinh doanh). Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, từ kỳ tính thuế năm 2026:
- Giảm trừ cho bản thân người nộp thuế: Tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm).
- Giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: Tăng lên 6,2 triệu đồng/tháng.
Việc điều chỉnh này phản ánh sự cập nhật theo biến động kinh tế, giúp giảm bớt gánh nặng thuế, tăng thu nhập thực tế cho người dân và người lao động.
2. Mức Thuế Bảo Vệ Môi Trường Với Xăng, Dầu Năm 2026
Theo Nghị quyết 109/2025/UBTVQH15, mức thuế bảo vệ môi trường áp dụng trong năm 2026 cho một số mặt hàng như sau (áp dụng từ 01/01/2026 đến 31/12/2026):
- Xăng (trừ etanol): 2.000 đồng/lít.
- Dầu diesel: 1.000 đồng/lít.
- Dầu nhờn, mỡ nhờn: 1.000 đồng/kg.
Đây là thông tin quan trọng để các doanh nghiệp vận tải, sản xuất có sử dụng nhiên liệu này tính toán chính xác vào chi phí được trừ khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp.
3. Chấm Dứt Thu Lệ Phí Môn Bài Từ 01/01/2026
Một khoản tiết kiệm nhỏ nhưng có ý nghĩa: Theo Nghị quyết 198, việc thu, nộp lệ phí môn bài sẽ chính thức chấm dứt từ ngày 01/01/2026. Doanh nghiệp và hộ kinh doanh sẽ không còn phải lo nghĩ về nghĩa vụ này nữa.
Chế Độ Kế Toán Mới: Thông Tư 99/2025/TT-BTC Thay Thế Thông Tư 200
Đây là sự thay đổi mang tính hệ thống dành cho các doanh nghiệp. Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, mang theo những cập nhật quan trọng:
- Tinh gọn biểu mẫu: Chỉ còn 42 mẫu sổ kế toán (giảm so với 45 mẫu trước đây), giúp công việc kế toán bớt cồng kềnh.
- Cập nhật hệ thống tài khoản: Điều chỉnh phù hợp hơn với thực tiễn hoạt động kinh doanh hiện nay và các chuẩn mực kế toán quốc tế.
- Biểu mẫu báo cáo tài chính mới: Cấu trúc và chỉ tiêu được cập nhật để phản ánh trung thực hơn bản chất các nghiệp vụ kinh tế.
Việc áp dụng Thông tư 99 đòi hỏi doanh nghiệp cần rà soát, cập nhật phần mềm kế toán và đào tạo lại cho bộ phận kế toán để đảm bảo tuân thủ chính xác ngay từ đầu năm tài chính 2026.
7 Điểm Mới Nổi Bật Của Luật Thuế Giá Trị Gia Tăng (GTGT) 2024
Luật Thuế GTGT 2024 (sẽ tiếp tục áp dụng trong năm 2026) có nhiều sửa đổi quan trọng mà doanh nghiệp cần nắm vững:
1. Thay Đổi Về Đối Tượng Không Chịu Thuế & Thuế Suất
- Một số mặt hàng từ “không chịu thuế” chuyển sang “chịu thuế”: Phân bón, tàu khai thác thủy sản xa bờ sẽ chịu thuế suất 5%.
- Tăng thuế suất từ 5% lên 10% với một số nhóm: Lâm sản chưa qua chế biến, đường, dịch vụ thể thao, biểu diễn nghệ thuật, sản xuất phim…
2. Siết Chặt Điều Kiện Khấu Trừ Thuế Đầu Vào
Quy định mới nhấn mạnh việc thanh toán không dùng tiền mặt. Hầu hết các giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ (không phân biệt giá trị) đều phải có chứng từ thanh toán qua ngân hàng để được khấu trừ thuế GTGT đầu vào, trừ một số trường hợp đặc thù.
Mẹo nhanh: Hãy tập thói quen yêu cầu hóa đơn và thanh toán chuyển khoản cho mọi khoản chi phí kinh doanh, dù lớn hay nhỏ. Điều này vừa đảm bảo tính pháp lý, vừa tối ưu được số thuế phải nộp.
3. Bổ Sung Các Trường Hợp Được Hoàn Thuế
Doanh nghiệp chỉ sản xuất hàng hóa/dịch vụ chịu thuế suất 5%, nếu có số thuế GTGT đầu vào chưa khấu trừ hết từ 300 triệu đồng trở lên trong 12 tháng liên tục, sẽ được xem xét hoàn thuế. Đây là cơ chế hỗ trợ đáng kể cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực này.
Lời Khuyên Hành Động: Chuẩn Bị Gì Cho Năm 2026?
Trước làn sóng thay đổi này, sự chủ động là yếu tố then chốt để doanh nghiệp và hộ kinh doanh của bạn vượt qua một cách suôn sẻ:
- Rà Soát & Phân Loại: Xác định rõ doanh nghiệp/hộ kinh doanh của bạn thuộc nhóm nào theo quy định mới, đặc biệt là về ngưỡng doanh thu.
- Cập Nhật Phần Mềm: Liên hệ với nhà cung cấp phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử để cập nhật các biểu mẫu, chức năng mới theo Thông tư 99 và Luật Thuế GTGT 2024.
- Số Hóa & Minh Bạch Hóa: Đẩy mạnh việc sử dụng hóa đơn điện tử, thanh toán qua ngân hàng và ghi chép sổ sách điện tử. Đây không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn giúp bạn quản lý công việc hiệu quả hơn.
- Đào Tạo Nội Bộ: Tổ chức đào tạo, phổ biến cho bộ phận kế toán, tài chính về những thay đổi mới để tránh sai sót trong kê khai.
- Tìm Kiếm Tư Vấn Chuyên Nghiệp: Đừng ngần ngại trao đổi với các chuyên gia kế toán, thuế để được giải đáp cụ thể cho tình hình riêng của bạn.
Hành trình kinh doanh chưa bao giờ là dễ dàng, nhưng những thay đổi chính sách này thực chất là những bước đệm vững chắc, tạo ra một sân chơi minh bạch và bình đẳng hơn cho tất cả mọi người. Việc tuân thủ không chỉ giúp bạn tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có, mà còn xây dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài, tạo dựng niềm tin với đối tác và khách hàng.
Hy vọng rằng những