Năm mới thường mang đến những khởi đầu mới, và với cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh cá thể tại Việt Nam, năm 2026 hứa hẹn là một bước ngoặt quan trọng. Hành trình kinh doanh của bạn sắp bước sang một chương mới với những quy định được điều chỉnh, hướng tới sự minh bạch, công bằng và hỗ trợ tối đa từ phía Nhà nước. Thay vì lo lắng, hãy xem đây là cơ hội để chúng ta cùng chuẩn bị kỹ càng, nắm bắt thông tin và vững vàng tiến bước. Bài viết này sẽ là người bạn đồng hành, giúp bạn hệ thống hóa và hiểu rõ những thay đổi then chốt về thuế, kế toán sắp có hiệu lực.
Những thay đổi này không chỉ là các điều luật khô khan, mà còn là những công cụ được thiết kế để hỗ trợ bạn phát triển bền vững. Hãy cùng khám phá chi tiết để biến thách thức thành lợi thế cho chính mình.
1. Một Kỷ Nguyên Mới Cho Hộ Kinh Doanh: Chính Thức Bỏ Thuế Khoán Từ 01/01/2026
Đây có lẽ là thay đổi được mong đợi và quan tâm nhất. Sau nhiều năm áp dụng, phương pháp thuế khoán sẽ chính thức khép lại, mở ra một trang mới minh bạch và dựa trên doanh thu thực tế.
Bối cảnh và Ý nghĩa của Sự Thay Đổi
Theo Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 198/2025/QH15, việc bỏ thuế khoán là một phần trong lộ trình hoàn thiện phương pháp quản lý thuế, hướng tới sự công bằng và khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp. Mục tiêu lớn hơn là tạo ra một sân chơi bình đẳng, nơi mọi chủ thể kinh doanh đều được quản lý dựa trên dữ liệu thực, từ đó nhận được sự hỗ trợ phù hợp.
Việc xóa bỏ thuế khoán không đơn thuần là thay đổi cách tính thuế, mà là một bước tiến lớn trong cải cách hành chính thuế, thể hiện sự thấu hiểu và đồng hành của Nhà nước với những đơn vị kinh doanh nhỏ lẻ, giúp họ dễ dàng tuân thủ và phát triển bài bản hơn.
Phân Nhóm Quản Lý Thuế Theo Doanh Thu Mới (Dự Kiến)
Từ năm 2026, hộ kinh doanh sẽ được phân loại và quản lý theo nhóm doanh thu. Dưới đây là bảng phân nhóm dự kiến theo Đề án của Bộ Tài chính, kèm theo một đề xuất điều chỉnh quan trọng gần đây.
- Nhóm 1: Doanh thu ≤ 200 triệu đồng/năm (Đề xuất mới: nâng lên ≤ 500 triệu đồng/năm).
- Nhóm 2: Doanh thu từ trên 200 triệu đến 3 tỷ đồng/năm.
- Nhóm 3: Doanh thu > 3 tỷ đồng/năm.
Lưu ý quan trọng: Theo Công văn 18491/BTC-CST, Bộ Tài chính đang đề xuất nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế từ 200 triệu lên 500 triệu đồng/năm. Nếu đề xuất này được thông qua, sẽ có một lượng lớn hộ kinh doanh nhỏ được miễn nghĩa vụ thuế GTGT và thuế TNCN, giảm gánh nặng đáng kể.
Nghĩa Vụ Cụ Thể Theo Từng Nhóm
Mỗi nhóm sẽ có cách thức kê khai, nộp thuế và thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn khác nhau. Hiểu rõ nhóm của mình giúp bạn chuẩn bị đúng hướng.
- Thuế GTGT:
- Nhóm 1: Không phải nộp.
- Nhóm 2: Nộp theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu (
Thuế phải nộp = Doanh thu x Tỷ lệ %). Có thể tự nguyện đăng ký khấu trừ nếu đủ điều kiện. - Nhóm 3: Bắt buộc áp dụng phương pháp khấu trừ (
Thuế phải nộp = Thuế đầu ra - Thuế đầu vào được khấu trừ).
- Thuế Thu Nhập Cá Nhân (TNCN):
- Nhóm 1: Không phải nộp.
- Nhóm 2: Tính theo tỷ lệ % trên doanh thu.
- Nhóm 3: Tính trên thu nhập tính thuế (Doanh thu – Chi phí hợp lý) với thuế suất 17%.
- Kê Khai Doanh Thu: Từ kê khai 2 lần/năm (Nhóm 1) đến theo quý hoặc tháng (Nhóm 2, 3).
- Hóa Đơn Điện Tử: Khuyến khích hoặc bắt buộc sử dụng, đặc biệt với hộ có doanh thu > 1 tỷ đồng và bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng.
- Tài Khoản Ngân Hàng: Bắt buộc mở tài khoản riêng cho hoạt động kinh doanh đối với Nhóm 2 và 3.
Mẹo thực tế: Ngay từ bây giờ, hãy tập thói quen ghi chép doanh thu, chi phí đầy đủ (có thể dùng sổ sách đơn giản hoặc ứng dụng miễn phí được hỗ trợ). Đồng thời, cân nhắc việc mở tài khoản ngân hàng riêng cho công việc kinh doanh để minh bạch tài chính và dễ dàng quản lý sau này.
2. Chế Độ Kế Toán Mới: Thông Tư 99/2025/TT-BTC Thay Thế Thông Tư 200
Song hành với thay đổi về thuế, chế độ kế toán cho doanh nghiệp cũng có bước cải cách quan trọng. Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực từ 01/01/2026, mang đến những điều chỉnh thiết thực.
- Tinh gọn biểu mẫu sổ sách: Giảm từ 45 mẫu sổ (Thông tư 200) xuống còn 42 mẫu, giúp công việc kế toán bớt cồng kềnh, dễ thực hiện hơn, đặc biệt với doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ.
- Cập nhật hệ thống tài khoản: Điều chỉnh phù hợp hơn với thực tiễn hoạt động kinh doanh đa dạng hiện nay.
- Biểu mẫu báo cáo tài chính mới: Phản ánh chính xác hơn bản chất các nghiệp vụ kinh tế, giúp báo cáo trở thành công cụ hữu ích cho chính chủ doanh nghiệp trong việc ra quyết định.
Đối với hộ kinh doanh thuộc Nhóm 1 và 2, việc ghi chép sổ sách sẽ được hỗ trợ bằng phần mềm miễn phí, rất đơn giản và dễ sử dụng. Đây là cơ hội tốt để bạn làm quen với việc quản lý tài chính bài bản ngay từ những bước đầu.
3. Những Điều Chỉnh Thuế Quan Trọng Khác Có Hiệu Lực Năm 2026
Tăng Mức Giảm Trừ Gia Cảnh Thuế TNCN
Đây là tin vui cho người lao động và cả chủ doanh nghiệp (khi tính thuế TNCN cho nhân viên). Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15:
- Giảm trừ cho người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm), tăng đáng kể so với mức cũ.
- Giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.
Việc điều chỉnh này giúp giảm gánh nặng thuế, tăng thu nhập thực tế, từ đó kích thích tiêu dùng và ổn định đời sống.
Thuế Bảo Vệ Môi Trường Với Xăng, Dầu, Mỡ Nhờn Năm 2026
Theo Nghị quyết 109/2025/UBTVQH15, mức thuế BVMT áp dụng trong năm 2026 cho một số mặt hàng như sau (đơn vị: đồng/lít):
- Xăng (trừ etanol): 2.000
- Dầu diesel: 1.000
- Dầu nhờn, mỡ nhờn: 1.000
Lưu ý: Mức thuế này chỉ áp dụng riêng cho năm 2026. Từ năm 2027 sẽ áp dụng theo biểu thuế chung đã được điều chỉnh.
Luật Thuế Giá Trị Gia Tăng (GTGT) 2024 – 7 Điểm Mới Cần Ghi Nhớ
Luật Thuế GTGT sửa đổi có hiệu lực từ 01/01/2025, nhưng tác động sâu rộng của nó sẽ tiếp tục trong năm 2026. Dưới đây là những điểm then chốt ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp và hộ kinh doanh:
- Điều chỉnh đối tượng không chịu thuế: Một số mặt hàng như phân bón, máy móc nông nghiệp chuyên dùng sẽ không còn được miễn thuế mà chuyển sang chịu thuế suất 5%.
- Thay đổi điều kiện khấu trừ thuế đầu vào: Quy định chặt chẽ hơn về thanh toán không dùng tiền mặt. Hầu hết các giao dịch mua vào cần có chứng từ thanh toán qua ngân hàng để được khấu trừ thuế GTGT.
- Bổ sung trường hợp được hoàn thuế: Doanh nghiệp chỉ sản xuất hàng hóa/dịch vụ chịu thuế suất 5% và có số thuế GTGT đầu vào chưa khấu trừ hết từ 300 triệu đồng trở lên (trong 12 tháng liên tục) sẽ được xét hoàn thuế.
Lời khuyên chuyên môn: Hãy tập và duy trì thói quen thanh toán chuyển khoản cho mọi khoản chi phí mua hàng hóa, dịch vụ phục vụ kinh doanh. Điều này không chỉ giúp bạn dễ dàng khấu trừ thuế GTGT mà còn có sổ sách chứng từ rõ ràng, minh bạch.
4. Hành Trang Ứng Phó: Bạn Cần Chuẩn Bị Gì Cho Năm 2026?
Thay đổi là điều tất yếu. Việc chủ động chuẩn bị sẽ giúp bạn bình tĩnh đón nhận và tận dụng những cơ hội từ chính sách mới.
- Xác định rõ nhóm doanh thu của mình: Dựa trên doanh thu thực tế 2025 và dự báo 2026, hãy xem mình thuộc nhóm nào để biết nghĩa vụ cụ thể.
- Làm quen với công nghệ: Hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán miễn phí, kê khai thuế điện tử… là những công cụ không thể thiếu. Hãy dành thời gian tìm hiểu và thực hành ngay từ bây giờ.
- Quản lý dòng tiền và chứng từ chặt chẽ: Tách bạch tài chính cá nhân và kinh doanh. Lưu trữ đầy đủ hóa đơn, hợp đồng, chứng từ thanh toán.
- Cập nhật kiến thức liên tục: Chính sách có thể có những hướng dẫn chi tiết hoặc điều chỉnh nhỏ sau này. Việc theo dõi thông tin từ các nguồn chính thống là vô cùng quan trọng.
Những thay đổi từ năm 2026, xét cho cùng, là để kiến tạo một môi trường kinh doanh lành mạnh, nơi sự minh bạch và tuân thủ pháp luật trở thành nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài. Dù bạn là chủ một tiệm cafe nhỏ, một xưởng sản xuất gia đình hay một công ty khởi nghiệp, việc hiểu và thích ứng với những chính sách mới này chính là chìa khóa để bạn vận hành trơn tru, tập trung vào sáng tạo và phát triển thương hiệu.
Hành trình kinh doanh chưa bao giờ là dễ dàng, nhưng khi chúng ta có sự chuẩn bị tốt, sự đồng hành của chính sách và một tinh thần sẵn sàng đón nhận cái mới, mọi thách thức đều có thể vượt qua. Hãy xem năm 2026 như một bệ phóng mới, nơi những nỗ lực của bạn được hỗ trợ bởi một hệ