Năm mới thường mang đến những khởi đầu mới, và với cộng đồng doanh nghiệp vừa, nhỏ cùng các hộ kinh doanh cá thể tại Việt Nam, năm 2026 hứa hẹn là một bước ngoặt quan trọng. Một loạt chính sách mới về thuế và kế toán sẽ chính thức có hiệu lực, đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ trong công tác quản lý tài chính, hướng tới sự minh bạch, công bằng và hiện đại hóa. Thay vì lo lắng, hãy xem đây là cơ hội để chúng ta chuẩn hóa hoạt động, nâng tầm quản trị và phát triển bền vững. Bài viết này sẽ đồng hành cùng bạn, giải mã từng thay đổi một cách dễ hiểu và thực tế nhất.
Một Kỷ Nguyên Mới Cho Hộ Kinh Doanh: Chính Thức Bỏ Thuế Khoán Từ 01/01/2026
Đây có lẽ là thay đổi được mong đợi và có tác động sâu rộng nhất. Sau nhiều năm áp dụng, phương pháp thuế khoán sẽ chính thức khép lại, mở ra một trang mới với cơ chế quản lý thuế dựa trên doanh thu thực tế và dữ liệu số.
Theo tinh thần của Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 198/2025/QH15, việc xóa bỏ thuế khoán là một bước đi then chốt nhằm tạo sự công bằng, minh bạch, khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp và thúc đẩy số hóa toàn diện trong quản lý thuế.
Điều này đồng nghĩa với việc, từ năm 2026, nghĩa vụ thuế của bạn sẽ không còn là một con số “khoán” cố định nữa, mà sẽ phản ánh chính xác hơn quy mô và hiệu quả hoạt động kinh doanh thực tế. Đây là xu hướng tất yếu trong một nền kinh tế số, nơi mọi giao dịch đều có thể được theo dõi và quản lý.
Ba Nhóm Quản Lý Thuế Mới Dựa Trên Doanh Thu
Sau khi bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sẽ được phân loại và quản lý theo doanh thu hàng năm. Dự thảo từ Bộ Tài chính đề xuất phân thành 3 nhóm chính, mỗi nhóm có chế độ kê khai, nộp thuế và yêu cầu khác nhau. Đặc biệt, có một đề xuất mới nhất đáng chú ý đang được xem xét.
- Đề xuất mới (Công văn 18491/BTC-CST): Mức doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm có thể sẽ được miễn nộp thuế TNCN (thay vì 200 triệu như dự thảo trước). Mức 500 triệu này cũng là mức được trừ trước khi tính thuế theo tỷ lệ %. Nếu thông qua, đây sẽ là tin vui cho rất nhiều hộ kinh doanh quy mô nhỏ.
- Nhóm 1 (Doanh thu đến 200 triệu/ năm – hoặc có thể lên 500 triệu): Hưởng chế độ ưu đãi tối đa: không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN (nếu đề xuất 500 triệu được thông qua). Chỉ cần kê khai doanh thu 2 lần/năm. Việc ghi chép sổ sách rất đơn giản, được hỗ trợ phần mềm miễn phí.
- Nhóm 2 (Doanh thu từ trên 200 triệu đến 3 tỷ đồng/năm): Áp dụng phương pháp tính thuế trực tiếp trên doanh thu.
- Thuế GTGT: Phải nộp = Doanh thu x Tỷ lệ % (tùy ngành nghề).
- Thuế TNCN: Phải nộp = Doanh thu x Tỷ lệ % (tùy ngành nghề).
- Kê khai thuế theo quý (4 lần/năm) và quyết toán năm.
- Bắt buộc mở tài khoản ngân hàng riêng cho hoạt động kinh doanh.
- Bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử, đặc biệt nếu doanh thu >1 tỷ và bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng thì phải dùng hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền.
- Nhóm 3 (Doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm): Áp dụng chế độ gần như doanh nghiệp.
- Thuế GTGT: Áp dụng phương pháp khấu trừ (Thuế nộp = Thuế đầu ra – Thuế đầu vào).
- Thuế TNCN: Tính trên thu nhập tính thuế (Doanh thu – Chi phí hợp lý) theo thuế suất 17%.
- Kê khai thuế tháng/quý và quyết toán năm.
- Bắt buộc áp dụng chế độ kế toán của doanh nghiệp siêu nhỏ/vừa.
- Bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã hoặc từ máy tính tiền.
Mẹo nhỏ cho bạn: Hãy bắt đầu tập thói quen ghi chép doanh thu, chi phí ngay từ bây giờ, dù chỉ là trên sổ tay hoặc file Excel đơn giản. Việc này không chỉ giúp bạn dễ dàng xác định mình thuộc nhóm nào khi quy định chính thức có hiệu lực, mà còn giúp bạn quản lý dòng tiền và lợi nhuận hiệu quả hơn.
Cập Nhật Quan Trọng Về Các Loại Thuế và Lệ Phí
Bên cạnh thay đổi lớn về thuế với hộ kinh doanh, năm 2026 cũng chứng kiến sự điều chỉnh ở nhiều sắc thuế khác, ảnh hưởng đến chi phí hoạt động chung.
1. Tăng Mức Giảm Trừ Gia Cảnh Thuế TNCN
Đây là tin vui cho người lao động và cả chủ doanh nghiệp khi tính thuế TNCN cho nhân viên. Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15:Mức giảm trừ cho người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu/năm).Mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.Việc điều chỉnh này giúp tăng thu nhập thực tế, giảm gánh nặng thuế, từ đó thúc đẩy tiêu dùng và ổn định đời sống.
2. Mức Thuế Bảo Vệ Môi Trường Với Xăng, Dầu Năm 2026
Theo Nghị quyết 109/2025/UBTVQH15, mức thuế BVMT áp dụng trong năm 2026 cho một số mặt hàng như sau (lưu ý đây là mức áp dụng riêng cho năm 2026, từ 2027 sẽ quay về biểu thuế chung đã điều chỉnh):
- Xăng: 2.000 đồng/lít.
- Dầu diesel: 1.000 đồng/lít.
- Dầu nhờn, mỡ nhờn: 1.000 đồng/kg hoặc lít.
Doanh nghiệp cần lưu ý điều chỉnh kế hoạch chi phí nhiên liệu, đặc biệt với các ngành vận tải, sản xuất.
3. Chấm Dứt Thu Lệ Phí Môn Bài Từ 01/01/2026
Một khoản tiết kiệm nhỏ nhưng có ý nghĩa: Theo Nghị quyết 198, việc thu nộp lệ phí môn bài sẽ chính thức chấm dứt từ đầu năm 2026. Điều này giúp giảm bớt thủ tục và chi phí đầu năm cho cả hộ kinh doanh và doanh nghiệp.
Luật Thuế GTGT 2024: 7 Điểm Mới Quan Trọng Cần Nắm Vững
Luật Thuế GTGT 2024 có hiệu lực từ 2026 mang nhiều thay đổi sâu rộng. Dưới đây là 7 điểm cốt lõi mà mọi doanh nghiệp và hộ kinh doanh lớn cần thuộc lòng.
1. Điều Chỉnh Lớn Về Đối Tượng Không Chịu Thuế
- Một số mặt hàng sẽ CHÍNH THỨC CHỊU THUẾ: Phân bón, máy móc nông nghiệp, tàu cá xa bờ sẽ không còn thuộc diện không chịu thuế. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến ngành nông nghiệp và thủy sản.
- Siết Chặt Với Sản Phẩm Xuất Khẩu Từ Tài Nguyên: Không còn tiêu chí giá trị gia tăng 51%. Chỉ những sản phẩm nằm trong Danh mục do Chính phủ quy định mới được hưởng không chịu thuế.
2. Điều Kiện Khấu Trừ Thuế Đầu Vào “Siết” Hơn
Quy định mới nhấn mạnh việc thanh toán không dùng tiền mặt. Hầu hết hàng hóa, dịch vụ mua vào (không phân biệt giá trị) đều phải được thanh toán qua ngân hàng để được khấu trừ thuế GTGT đầu vào, trừ một số trường hợp đặc thù. Hãy tập thói quen chuyển khoản cho mọi giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ phục vụ kinh doanh.
3. Thay Đổi Thuế Suất Với Nhiều Nhóm Hàng Hóa, Dịch Vụ
Đây là thay đổi ảnh hưởng trực tiếp đến giá vốn và giá bán. Một số nhóm chuyển từ “không chịu thuế” lên “chịu thuế 5%” hoặc từ “5%” lên “10%”. Ví dụ: phân bón, tàu cá (lên 5%); đường, phim ảnh, dịch vụ thể thao biểu diễn (lên 10%). Doanh nghiệp cần rà soát ngay mặt hàng, dịch vụ của mình để điều chỉnh giá và kế hoạch thuế phù hợp.
4. Bổ Sung Các Trường Hợp Áp Dụng Thuế Suất 0%
Mở rộng diện áp dụng cho vận tải quốc tế, xây dựng công trình ở nước ngoài, dịch vụ hàng không/hàng hải quốc tế… Đây là động thái tích cực hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu và cung cấp dịch vụ ra thị trường nước ngoài.
5. Quy Định Rõ Về Giá Tính Thuế Hàng Khuyến Mại
Hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại theo Luật Thương mại được xác định giá tính thuế bằng 0. Điều này giải tỏa nhiều vướng mắc về hóa đơn và kê khai cho các chương trình khuyến mãi, quà tặng.
6 & 7. Thay Đổi Cách Tính Giá Tính Thuế Hàng Nhập Khẩu Và Bổ Sung Trường Hợp Được Hoàn Thuế
Công thức tính giá tính thuế hàng nhập khẩu đã được sửa đổi cho phù hợp với Luật Thuế XNK hiện hành. Đồng thời, bổ sung trường hợp doanh nghiệp chỉ sản xuất mặt hàng chịu thuế suất 5% và có số thuế đầu vào chưa khấu trừ lớn (từ 300 triệu trong 12 tháng) sẽ được xem xét hoàn thuế.
Chế Độ Kế Toán Mới: Thông Tư 99/2025/TT-BTC Thay Thế Thông Tư 200
Song hành với cải cách thuế là sự đổi mới về kế toán. Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực từ 01/01/2026, mang đến hệ thống tài khoản, biểu mẫu chứng từ, sổ sách và báo cáo tài chính được tinh gọn và cập nhật hơn.
- Tinh gọn biểu mẫu: Chỉ còn 42 mẫu sổ kế toán (giảm 3 mẫu so với Thông tư 200).
- Cập nhật hệ thống tài khoản: Phù hợp hơn với thực tiễn kinh doanh và các chuẩn mực kế toán quốc tế.
- Báo cáo tài chính phản ánh đúng bản chất: Cấu trúc báo cáo được điều chỉnh để cung cấp thông tin trung thực, hữu ích hơn cho nhà quản trị và các bên liên quan.
Lời khuyên cho doanh nghiệp: Hãy chủ động liên hệ với bộ phận kế toán hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán của bạn ngay từ bây giờ để cập nhật phần mềm, đào tạo lại nghiệp vụ và chuẩn bị sẵn sàng cho việc áp dụng chế độ kế toán mới từ đầu năm tài chính 2026. Đừng để “nước đến chân mới nhảy”.
Hành Trang Ứng Phó: Lời Khuyên Thực Tế Cho Doanh Nghiệp Và Hộ Kinh Doanh
Thay đổi là thách thức, nhưng cũng là cơ hội để trưởng thành. Dưới đây là một số việc bạn nên làm ngay từ bây giờ để bước vào năm 2026 một cách tự tin và chủ động.
- Rà Soát và Phân Loại Bản Thân: Ước tính doanh thu năm 2025 của bạn. Xác định xem mình có khả năng rơ