Năm 2026 đang mở ra một chương mới với hàng loạt thay đổi quan trọng trong chính sách thuế và kế toán. Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh cá thể, việc nắm bắt kịp thời những điểm mới này không chỉ là nghĩa vụ mà còn là cơ hội để tối ưu hóa chi phí, vận hành hiệu quả và phát triển bền vững. Thay vì xem đây là những quy định phức tạp, hãy coi chúng như một “tấm bản đồ” được cập nhật, giúp bạn định hướng chính xác hơn trên hành trình kinh doanh của mình.
Mới đây, Cơ quan Thuế đã có văn bản tổng hợp, hướng dẫn để người nộp thuế dễ dàng tiếp cận. Bài viết này sẽ cùng bạn phân tích chi tiết, gỡ rối và đưa ra những lời khuyên thiết thực nhất, biến những thay đổi từ văn bản pháp luật thành giải pháp quản lý tài chính – thuế hiệu quả cho doanh nghiệp của bạn.
1. Chính sách phát triển kinh tế tư nhân – Ưu đãi thuế từ năm 2026: Cơ hội “vàng” cho doanh nghiệp mới
Năm 2026 chứng kiến sự cụ thể hóa mạnh mẽ chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Đây là tin vui lớn cho những ai đang ấp ủ khởi nghiệp hoặc mới thành lập doanh nghiệp.
Những ưu đãi đáng chú ý
- Miễn thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) 03 năm: DNNVV mới thành lập (lần đầu) được hưởng ưu đãi này kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Đây là khoản tiết kiệm chi phí đáng kể để bạn có thêm vốn lưu động đầu tư phát triển trong giai đoạn khởi đầu đầy thử thách.
- Bãi bỏ lệ phí môn bài từ 01/01/2026: Một khoản chi phí cố định hàng năm nay đã được xóa bỏ, giảm bớt gánh nặng hành chính và tài chính.
- Chuyển đổi phương pháp tính thuế với hộ kinh doanh: Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sẽ không còn áp dụng phương pháp khoán thuế. Điều này đòi hỏi sự chuyên nghiệp hơn trong công tác kế toán, nhưng cũng mở ra cơ hội tính thuế công bằng hơn dựa trên kết quả kinh doanh thực tế.
Lời khuyên từ chuyên gia: Nếu bạn đang có kế hoạch thành lập doanh nghiệp mới vào năm 2026, hãy lưu ý kỹ điều kiện “mới thành lập lần đầu”. Ưu đãi sẽ không áp dụng cho doanh nghiệp được hình thành từ việc sáp nhập, hợp nhất, chia tách hoặc chuyển đổi từ loại hình khác. Hãy lập kế hoạch tài chính ngay từ đầu, tận dụng tối đa 3 năm miễn thuế để tái đầu tư và tạo đà tăng trưởng vững chắc.
2. Luật Quản lý thuế 2025: Linh hoạt hơn cho người nộp thuế
Luật Quản lý thuế sửa đổi có hiệu lực từ 01/7/2026 mang đến nhiều điều chỉnh theo hướng thân thiện, giảm bớt áp lực hành chính.
- Linh hoạt kỳ khai thuế TNCN: Người nộp thuế TNCN đang khai theo tháng có thể chuyển sang khai theo quý nếu đủ điều kiện khai thuế GTGT theo quý. Điều này giúp giảm tần suất công việc kê khai, đặc biệt hữu ích cho kế toán viên.
- Quy định rõ về nơi quyết toán thuế TNCN: Cá nhân cư trú có thu nhập từ lương từ 2 nơi trở lên sẽ quyết toán tại cơ quan thuế quản lý tổ chức trả thu nhập lớn nhất. Quy định này giúp tập trung và thống nhất việc quản lý.
Mẹo nhỏ: Nếu doanh nghiệp bạn đang khai thuế GTGT theo quý, hãy rà soát lại để xem có thể áp dụng luôn việc khai thuế TNCN theo quý cho nhân viên hay không, từ đó tối ưu hóa quy trình làm việc.
3. Luật Thuế Thu nhập cá nhân 2025: Điều chỉnh phù hợp với thực tế
Luật Thuế TNCN 2025 áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026 với nhiều thay đổi tích cực, phản ánh sự quan tâm đến đời sống người dân và hộ kinh doanh nhỏ.
- Tăng mức doanh thu không chịu thuế: Từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm. Đây là sự điều chỉnh lớn, giúp hàng trăm nghìn hộ kinh doanh nhỏ lẻ giảm bớt gánh nặng thuế.
- Tăng mức giảm trừ gia cảnh:
- Bản thân người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (tăng đáng kể).
- Người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.
- Biểu thuế lũy tiến mới (5 bậc) và thuế suất 15%/17% áp dụng cho hộ kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu/năm.
Việc tăng ngưỡng doanh thu không chịu thuế lên 500 triệu đồng không chỉ giúp hộ kinh doanh nhỏ mà còn khuyến khích việc chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp để phát triển bài bản hơn. Hãy tính toán kỹ lưỡng: nếu doanh thu của bạn vượt ngưỡng này, việc thành lập doanh nghiệp để hưởng ưu đãi miễn thuế 3 năm có thể là lựa chọn tối ưu về mặt thuế.
4. Thuế Tiêu thụ đặc biệt & Thuế Giá trị gia tăng: Định hướng tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp
Thuế Tiêu thụ đặc biệt (TTĐB)
Luật TTĐB 2025 bổ sung đối tượng chịu thuế là nước giải khát có hàm lượng đường trên 5g/100ml. Đây là chính sách nhằm định hướng tiêu dùng lành mạnh, bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực này cần rà soát lại sản phẩm và tính toán lại giá thành để có chiến lược phù hợp.
Thuế Giá trị gia tăng (GTGT)
Luật Thuế GTGT 2025 cũng có nhiều điểm mới đáng chú ý:
- Đồng bộ ngưỡng doanh thu: Tăng ngưỡng doanh thu chịu thuế GTGT của hộ, cá nhân kinh doanh lên 500 triệu đồng/năm (đồng bộ với thuế TNCN).
- Hỗ trợ doanh nghiệp mua nông sản, thủy sản: Doanh nghiệp mua mặt hàng này từ doanh nghiệp khác (chưa qua chế biến) không phải kê khai, nộp thuế GTGT đầu ra nhưng vẫn được khấu trừ thuế GTGT đầu vào. Đây là chính sách rất thiết thực, thúc đẩy chuỗi cung ứng minh bạch.
- Bãi bỏ một điều kiện hoàn thuế: Việc hoàn thuế GTGT không còn bị phụ thuộc vào việc người bán đã kê khai, nộp thuế hay chưa, giúp quy trình hoàn thuế thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.
Lưu ý: Chính sách giảm 2% thuế suất thuế GTGT (xuống còn 8% và 1%) theo Nghị quyết 204/2025/QH15 vẫn được áp dụng đến hết ngày 31/12/2026. Đây là khoản hỗ trợ trực tiếp, giúp giảm giá thành, kích thích tiêu dùng.
5. Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp 2025: Minh bạch hóa và phân loại rõ ràng
Luật Thuế TNDN 2025 mang đến sự thay đổi trong cách phân loại và quy định chi tiêu.
- Mở rộng đối tượng nộp thuế: Bao gồm cả đơn vị sự nghiệp, tổ chức tín dụng, hợp tác xã có phát sinh thu nhập chịu thuế.
- Bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt: Đối với các khoản chi từ 05 triệu đồng trở lên. Quy định này nhằm minh bạch hóa giao dịch, chống thất thu thuế. Doanh nghiệp cần tập thói quen và hướng dẫn nhân viên tuân thủ ngay từ bây giờ.
- Mẹo thực tế: Hãy liên kết tài khoản ngân hàng doanh nghiệp với các ví điện tử hoặc sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử để thanh toán cho nhà cung cấp, giúp việc tuân thủ trở nên dễ dàng và nhanh chóng.
- Ba mức thuế suất mới:
- 15%: Doanh thu ≤ 3 tỷ đồng/năm.
- 17%: Doanh thu > 3 đến 50 tỷ đồng/năm.
- 20%: Các trường hợp còn lại.
Cách phân chia này tạo sự công bằng hơn, hỗ trợ các doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ có thêm nguồn lực để phát triển.
6. Quy định xử phạt mới & Chế độ kế toán mới: Hiểu để tránh rủi ro, áp dụng để chuyên nghiệp hóa
Quy định xử phạt vi phạm hành chính thuế (Nghị định 310/2025/NĐ-CP)
Quy định mới bổ sung các trường hợp bất khả kháng không bị xử phạt, thể hiện sự linh hoạt và nhân văn. Đồng thời, có quy định không xử phạt từng hành vi riêng lẻ trong một số vi phạm đồng thời, giúp việc xử phạt công bằng và hợp lý hơn.
Chế độ kế toán doanh nghiệp (Thông tư 99/2025/TT-BTC)
Thông tư này thay thế Thông tư 200, có hiệu lực từ năm 2026, yêu cầu doanh nghiệp phải cập nhật hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính.
- Đổi tên và bổ sung tài khoản: Cần rà soát và cập nhật ngay vào phần mềm kế toán.
- Bổ sung nội dung quản trị, kiểm soát nội bộ: Nhấn mạnh vai trò của kế toán trong việc kiểm soát rủi ro và quản trị nội bộ doanh nghiệp.
- Thay đổi tên báo cáo: “Bảng cân đối kế toán” đổi thành “Báo cáo tình hình tài chính”, phản ánh đầy đủ hơn bản chất của báo cáo này.
Việc thay đổi chế độ kế toán là cơ hội để doanh nghiệp bạn “nâng cấp” hệ thống kế toán, từ bỏ những thói quen lỗi thời, hướng tới sự minh bạch và chuẩn mực. Đây là nền tảng quan trọng để huy động vốn, hợp tác kinh doanh và đưa ra các quyết định tài chính đúng đắn.
Hành trang cho doanh nghiệp vừa và nhỏ bước vào năm 2026
Những thay đổi trên có vẻ nhiều, nhưng nếu được chuẩn bị kỹ lưỡng, chúng sẽ trở thành đòn bẩy cho sự phát triển. Dưới đây là danh sách việc cần làm ngay:
- Rà soát và phân loại lại doanh nghiệp: Xác định xem mình thuộc đối tượng DNNVV mới được hưởng ưu đãi hay không? Doanh thu năm 2026 dự kiến ở mức nào để áp dụng đúng mức thuế suất TNDN, TNCN?
- Chuyển đổi phương thức thanh toán: Thiết lập và phổ biến nội quy thanh toán không dùng tiền mặt cho các khoản từ 5 triệu đồng trong nội bộ doanh nghiệp.
- Cập nhật phần mềm kế toán: Đảm bảo phần mềm bạn đang dùng đã cập nhật đầy đủ hệ thống tài khoản và biểu mẫu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.
- Đào tạo hoặc tư vấn chuyên môn: Dành thời gian cho kế toán/bộ phận tài chính nghiên cứu kỹ các luật mới, hoặc cân nhắc sử dụng dịch vụ tư vấn thuế chuyên nghiệp để tr