Năm mới thường mang đến những khởi đầu mới, và với cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh tại Việt Nam, năm 2026 hứa hẹn là một bước ngoặt quan trọng. Hành trình phát triển bền vững của mỗi chủ doanh nghiệp không chỉ được đo bằng doanh số mà còn ở sự chủ động thích ứng với những thay đổi từ môi trường pháp lý. Thấu hiểu những bộn bề từ việc kinh doanh đến quản lý thuế, kế toán, bài viết này sẽ đồng hành cùng bạn khám phá những chính sách mới sắp có hiệu lực, giúp bạn vững vàng hơn trên con đường phía trước.
Bước Ngoặt Lớn: Chính Thức Bỏ Thuế Khoán Từ 01/01/2026
Đây có lẽ là thay đổi được cộng đồng hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp siêu nhỏ quan tâm nhất. Sau nhiều năm tồn tại, phương pháp thuế khoán sẽ chính thức được xóa bỏ. Điều này xuất phát từ tinh thần của Nghị quyết 68-NQ/TW và được cụ thể hóa tại Nghị quyết 198/2025/QH15, với mục tiêu tạo sự minh bạch, công bằng và khuyến khích chuyển đổi mô hình kinh doanh.
Việc bỏ thuế khoán không đơn thuần là thay đổi cách tính thuế, mà là một bước tiến lớn trong cải cách hành chính thuế, hướng tới một hệ thống quản lý dựa trên dữ liệu thực tế, số hóa và sự tự giác tuân thủ của người nộp thuế.
Từ ngày 01/01/2026, tất cả hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sẽ nộp thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế, dựa trên doanh thu và chi phí thực tế. Đi kèm với đó là việc chấm dứt thu lệ phí môn bài từ cùng thời điểm, giảm bớt một khoản nghĩa vụ tài chính định kỳ cho người kinh doanh.
Ngưỡng Doanh Thu Mới Và Cách Phân Nhóm Quản Lý Thuế
Sau khi bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh sẽ được phân loại và quản lý theo nhóm dựa trên doanh thu hàng năm. Đề án ban hành kèm Quyết định 3389/QĐ-BTC năm 2025 dự kiến phân thành 3 nhóm chính. Tuy nhiên, một đề xuất mới đáng chú ý từ Bộ Tài chính (Công văn 18491/BTC-CST) có thể làm thay đổi đáng kể bức tranh này: đề xuất nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm.
Nếu đề xuất này được thông qua, số lượng hộ kinh doanh thuộc diện phải nộp thuế sẽ giảm đi đáng kể, thể hiện sự hỗ trợ thiết thực của Nhà nước đối với kinh tế cá thể. Dưới đây là bảng so sánh dự kiến cách thức quản lý theo từng nhóm doanh thu:
- Nhóm Doanh Thu ≤ 500 triệu đồng/năm (dự kiến):
- Thuế GTGT & Thuế TNCN: Không phải nộp (nếu đề xuất 500 triệu được thông qua).
- Trách nhiệm kê khai: Kê khai doanh thu 2 lần/năm để xác định nghĩa vụ.
- Hóa đơn: Khuyến khích sử dụng hóa đơn điện tử.
- Sổ sách: Ghi chép đơn giản, được hỗ trợ phần mềm miễn phí.
- Nhóm Doanh Thu từ trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng/năm:
- Thuế GTGT: Nộp theo phương pháp trực tiếp (tỷ lệ % trên doanh thu).
- Thuế TNCN: Tính theo tỷ lệ % trên doanh thu tùy ngành nghề.
- Trách nhiệm kê khai: Kê khai theo quý và quyết toán năm.
- Hóa đơn & Tài khoản ngân hàng: Bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử và mở tài khoản riêng cho hoạt động kinh doanh.
- Nhóm Doanh Thu > 3 tỷ đồng/năm:
- Thuế GTGT: Áp dụng phương pháp khấu trừ (giống doanh nghiệp).
- Thuế TNCN: Tính trên thu nhập tính thuế (Doanh thu – Chi phí) với thuế suất 17%.
- Trách nhiệm kê khai: Kê khai theo tháng (nếu doanh thu lớn) hoặc quý, và quyết toán năm.
- Sổ kế toán: Áp dụng chế độ kế toán của doanh nghiệp siêu nhỏ/vừa.
Mẹo nhỏ cho bạn: Hãy bắt đầu tập thói quen lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ chi phí ngay từ bây giờ, dù bạn đang ở nhóm nào. Điều này không chỉ giúp bạn sẵn sàng cho cơ chế mới mà còn giúp bạn có cái nhìn chính xác về hiệu quả kinh doanh của mình.
Cập Nhật Quan Trọng Về Các Loại Thuế Khác
1. Thuế Bảo Vệ Môi Trường Với Xăng, Dầu, Mỡ Nhờn
Theo Nghị quyết 109/2025/UBTVQH15, mức thuế BVMT áp dụng trong năm 2026 có sự điều chỉnh. Đáng chú ý nhất là mức thuế với xăng (trừ etanol) là 2.000 đồng/lít. Các mức cụ thể này chỉ áp dụng cho năm 2026, từ 2027 sẽ quay về áp dụng theo Biểu thuế đã được sửa đổi. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vận hành của các doanh nghiệp vận tải, logistics và gián tiếp đến chi phí chung.
2. Tăng Mức Giảm Trừ Gia Cảnh Thuế Thu Nhập Cá Nhân
Một tin vui cho người lao động và cả chủ doanh nghiệp (khi tính thuế TNCN cho bản thân): Từ kỳ tính thuế năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh sẽ được nâng lên. Cụ thể theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15:
- Giảm trừ cho người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm).
- Giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.
Việc điều chỉnh này phản ánh sự cập nhật theo biến động kinh tế-xã hội, giúp giảm gánh nặng thuế, tăng thu nhập thực tế và thúc đẩy tiêu dùng nội địa.
3. Điều Chỉnh Thuế Tiêu Thụ Đặc Biệt (TTĐB) Và Thuế Giá Trị Gia Tăng (GTGT)
Luật Thuế TTĐB 2025 (có hiệu lực từ 01/01/2026) sẽ điều chỉnh biểu thuế suất và mức thuế tuyệt đối đối với các mặt hàng đặc thù như thuốc lá, rượu bia, ô tô… Doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng này cần theo dõi sát sao văn bản chính thức để điều chỉnh giá bán và kế hoạch kinh doanh phù hợp.
Đặc biệt, Luật Thuế GTGT 2024 mang đến nhiều thay đổi sâu rộng:
- Điều chỉnh đối tượng chịu thuế: Một số mặt hàng như phân bón, máy móc nông nghiệp, tàu cá xa bờ sẽ chuyển từ “không chịu thuế” sang “chịu thuế” với thuế suất 5% hoặc 10%.
- Siết chặt điều kiện khấu trừ thuế đầu vào: Gần như tất cả các giao dịch mua vào đều phải thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản) để được khấu trừ thuế GTGT, trừ một số trường hợp đặc thù. Đây là điểm then chốt doanh nghiệp cần chuẩn bị ngay từ bây giờ.
- Bổ sung trường hợp được hoàn thuế: Doanh nghiệp chỉ sản xuất hàng hóa/dịch vụ chịu thuế suất 5% và có số thuế GTGT đầu vào chưa khấu trừ hết từ 300 triệu đồng trở lên trong 12 tháng liên tục sẽ được xem xét hoàn thuế.
Lưu ý nhanh: Hãy kiểm tra và chuyển đổi sang hình thức thanh toán chuyển khoản cho tất cả nhà cung cấp. Giữ lại đầy đủ hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế và chứng từ chuyển khoản ngân hàng làm căn cứ khấu trừ.
Chế Độ Kế Toán Mới: Thông Tư 99/2025/TT-BTC Thay Thế Thông Tư 200
Bên cạnh các thay đổi về thuế, lĩnh vực kế toán cũng có một bước chuyển mình quan trọng với việc Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, thay thế cho Thông tư 200/2014/TT-BTC.
Thông tư mới mang đến sự tinh gọn và phù hợp hơn với thực tiễn:
- Hệ thống tài khoản kế toán: Được điều chỉnh, cập nhật để phản ánh sát hơn bản chất các nghiệp vụ kinh tế phát sinh hiện nay.
- Biểu mẫu sổ sách, báo cáo tài chính: Được tinh giản (còn 42 mẫu sổ) và cập nhật cấu trúc chỉ tiêu, giúp doanh nghiệp dễ dàng áp dụng, đồng thời cung cấp thông tin hữu ích hơn cho việc quản trị.
- Phù hợp với các luật thuế mới: Đảm bảo sự đồng bộ giữa số liệu kế toán và số liệu kê khai thuế.
Việc cập nhật chế độ kế toán mới không chỉ là nghĩa vụ tuân thủ pháp luật, mà còn là cơ hội để doanh nghiệp nhìn lại toàn bộ quy trình ghi chép, lưu trữ, từ đó xây dựng một hệ thống tài chính – kế toán minh bạch, trở thành công cụ đắc lực cho việc ra quyết định kinh doanh.
Lộ Trình Hành Động: Chuẩn Bị Gì Cho Những Thay Đổi Từ 2026?
Đứng trước một loạt thay đổi, việc chủ động chuẩn bị sẽ giúp doanh nghiệp và hộ kinh doanh chuyển mình một cách suôn sẻ, tránh những rủi ro không đáng có. Dưới đây là lộ trình hành động gợi ý:
- 1. Rà Soát & Phân Loại Bản Thân: Xác định xem mình thuộc nhóm doanh thu nào theo dự thảo mới nhất. Điều này sẽ quyết định nghĩa vụ kê khai, nộp thuế và chế độ sổ sách của bạn.
- 2. Số Hóa & Minh Bạch Hóa Giao Dịch:
- Đăng ký và sử dụng thành thạo hóa đơn điện tử.
- Bắt buộc mở tài khoản ngân hàng riêng cho hoạt động kinh doanh và chuyển đổi sang thanh toán không dùng tiền mặt.
- Lưu trữ điện tử đầy đủ hóa đơn, chứng từ, hợp đồng.
- 3. Cập Nhật Phần Mềm & Quy Trình Nội Bộ:
- Cập nhật phần mềm kế toán, phần mềm hóa đơn điện tử lên phiên bản mới, tương thích với quy định mới.
- Đào tạo lại hoặc cập nhật kiến thức cho bộ phận kế toán, người phụ trách thuế.
- Rà soát và điều chỉnh quy trình mua hàng, bán hàng, thanh toán để đáp ứng điều kiện khấu trừ thuế GTGT.
- 4. Tìm Kiếm Hỗ Trợ Chuyên Môn: Đừng ngần ngại tham khảo ý kiến từ các chuyên gia tư vấn thuế, kế toán để có cách hiểu chính xác và lộ trình triển khai phù hợp nhất với mô hình kinh doanh của bạn.
Những thay đổi chính sách, dù ban đầu có vẻ phức tạp, thực chất đều hướng tới một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và bền vững hơn. Chúng tạo ra “luật chơi” rõ ràng, nơi những nỗ lực thực sự trong kinh doanh và sự tuân thủ pháp luật nghiêm túc sẽ được đền đáp xứng đáng. Hãy xem đây là cơ hội để nâng cấp chính mình và doanh nghiệp của bạn, từ cách quản lý tài chính đến tư duy vận hành. Sự chủ động ngay hôm nay chính là nền tảng cho sự phát triển ổn định và tự tin trong tương lai.
Để luôn cập nhật kịp