Chắc hẳn nhiều anh chị chủ hộ kinh doanh, tiểu thương chúng ta đang có chung một tâm trạng: vừa háo hức với những cơ hội mở ra trong thời đại số, lại vừa lo lắng về những thay đổi trong chính sách thuế. Tin vui là Nhà nước luôn lắng nghe và có những điều chỉnh kịp thời để đồng hành, tạo điều kiện cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ phát triển bền vững. Một trong những thay đổi quan trọng nhất, có hiệu lực từ đầu năm 2026, chính là việc nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế lên mức 500 triệu đồng/năm – một bước đi thiết thực giúp giảm gánh nặng và khuyến khích khởi nghiệp.
Thông tin này đã được chia sẻ rõ ràng tại Hội thảo “Thực hiện thuế kê khai: Hộ kinh doanh cần lưu ý gì?” do Báo Tuổi Trẻ phối hợp với Cục Thuế tổ chức. Bài viết này sẽ cùng anh chị làm rõ từng điểm, từ cách tính thuế, sử dụng hóa đơn đến chế độ sổ sách, với mong muốn giúp anh chị kinh doanh thật an tâm và chủ động.
Ngưỡng Doanh Thu Mới: “Cánh Cửa” Rộng Mở Cho Hộ Kinh Doanh
Từ ngày 01/01/2026, ngưỡng doanh thu để bắt đầu có nghĩa vụ nộp thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) và thuế Giá trị gia tăng (GTGT) đã được nâng lên 500 triệu đồng/năm, thay vì 100 triệu đồng như trước đây. Đây là một chính sách hỗ trợ rất lớn, giúp hàng trăm nghìn hộ kinh doanh nhỏ lẻ có thêm “hơi thở” tài chính để tập trung phát triển sản xuất, kinh doanh trong những năm đầu.
“Theo quy định, từ 1-1-2026, ngưỡng doanh thu không chịu thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh được nâng từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm. Theo đó, hộ và cá nhân kinh doanh chỉ phải nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và thuế giá trị gia tăng (VAT) khi doanh thu trên 500 triệu đồng.” – Bà Phạm Thị Minh Hiền, Phó trưởng Ban Chính sách, Cục Thuế.
Điều này có nghĩa là, nếu tổng doanh thu cả năm 2026 của anh chị dưới hoặc bằng 500 triệu đồng, anh chị không phải nộp cả thuế GTGT lẫn thuế TNCN. Chỉ khi doanh thu vượt qua con số này, nghĩa vụ thuế mới bắt đầu phát sinh.
Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Tính Thuế Khi Doanh Thu Trên 500 Triệu
Khi đã vượt ngưỡng, việc tính thuế sẽ phụ thuộc vào mức doanh thu và ngành nghề kinh doanh. Dưới đây là hướng dẫn cụ thể giúp anh chị dễ hình dung.
1. Cách Tính Thuế Giá Trị Gia Tăng (GTGT)
Thuế GTGT được tính theo tỷ lệ phần trăm (%) trên toàn bộ doanh thu (trên 500 triệu). Tỷ lệ này cố định và phụ thuộc vào ngành nghề:
- Phân phối, cung cấp hàng hóa: Tỷ lệ 1%.
- Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu: Tỷ lệ 5%.
- Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa: Tỷ lệ 3%.
- Hoạt động kinh doanh khác: Tỷ lệ 2%.
Công thức: Thuế GTGT phải nộp = Doanh thu (trên 500 triệu) x Tỷ lệ % theo ngành nghề
2. Cách Tính Thuế Thu Nhập Cá Nhân (TNCN)
Thuế TNCN được tính khác nhau cho ba nhóm doanh thu. Đặc biệt, với nhóm doanh thu từ trên 500 triệu đến 3 tỷ, anh chị có 2 sự lựa chọn để tối ưu.
Nhóm 1: Doanh thu từ trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng/năm
Anh chị có QUYỀN LỰA CHỌN một trong hai phương pháp tính sau:
- Phương án A (Tính theo tỷ lệ trên doanh thu vượt ngưỡng): Đơn giản, dễ tính.
- Phân phối, cung cấp hàng hóa: 0.5%
- Dịch vụ: 2%
- Sản xuất, vận tải: 1.5%
- Hoạt động kinh doanh khác: 1%
Công thức:
Thuế TNCN = (Doanh thu cả năm - 500 triệu) x Tỷ lệ % theo ngành nghề - Phương án B (Tính theo thu nhập tính thuế): Phù hợp nếu anh chị có nhiều chi phí hợp lý, có chứng từ đầy đủ.
Công thức:
Thuế TNCN = (Doanh thu - Chi phí được trừ) x 15%
Ví dụ minh họa: Chị A kinh doanh quần áo (ngành phân phối hàng hóa), năm 2026 đạt doanh thu 800 triệu đồng.
- Thuế GTGT phải nộp: 800 triệu x 1% = 8 triệu đồng.
- Thuế TNCN (nếu chọn Phương án A): (800 triệu – 500 triệu) x 0.5% = 300 triệu x 0.5% = 1.5 triệu đồng.
Tổng cộng chị A phải nộp: 8 triệu + 1.5 triệu = 9.5 triệu đồng.
Nhóm 2: Doanh thu từ trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng/năm
Nhóm này bắt buộc áp dụng phương pháp tính thuế TNCN trên thu nhập tính thuế, với thuế suất 17%.
Công thức: Thuế TNCN = (Doanh thu - Chi phí được trừ) x 17%
Nhóm 3: Doanh thu trên 50 tỷ đồng/năm
Áp dụng thuế suất 20% trên thu nhập tính thuế.
Công thức: Thuế TNCN = (Doanh thu - Chi phí được trừ) x 20%
Chi Phí Được Trừ – Chìa Khóa Giảm Thuế Hợp Pháp
Đối với các hộ kinh doanh thuộc nhóm 2 và 3, hoặc nhóm 1 nhưng chọn Phương án B, việc xác định chi phí được trừ là vô cùng quan trọng. Theo bà Hiền, chi phí được trừ phải đáp ứng đủ 3 điều kiện:
- Thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
- Có đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp theo quy định.
- Đối với các khoản thanh toán từ 5 triệu đồng/lần trở lên, bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản, thẻ).
Hãy lưu ý lưu trữ đầy đủ hóa đơn điện tử khi mua hàng, hóa đơn tiền điện, nước, internet, chi phí thuê mặt bằng, lương nhân viên (nếu có), phí vận chuyển… Đây chính là cơ sở để anh chị giảm trừ thu nhập chịu thuế một cách hợp lý.
Quy Định Về Hóa Đơn Điện Tử: Linh Hoạt Theo Mức Doanh Thu
Việc sử dụng hóa đơn điện tử không còn là nỗi lo với tất cả mọi người. Chính sách mới áp dụng rất linh hoạt:
- Doanh thu ≤ 500 triệu/năm: KHÔNG bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử. Thời hạn kê khai thuế 1 lần/năm (hạn 31/01 năm sau). Riêng năm 2026 kê khai 2 lần (31/07/2026 và 31/01/2027).
- Doanh thu từ 500 triệu – 1 tỷ/năm: Khuyến khích sử dụng nếu có điều kiện, không bắt buộc.
- Doanh thu > 1 tỷ/năm: BẮT BUỘC sử dụng hóa đơn điện tử.
“Thông tư 152 hướng dẫn chi tiết cách thức ghi sổ. Hộ có thể tự làm kế toán, hoặc thuê làm sổ sách kế toán” – Bà Phạm Thị Minh Hiền.
Nếu anh chị kinh doanh online trên các sàn thương mại điện tử và doanh thu vượt trên 3 tỷ, hãy yên tâm. Dù sàn đã khấu trừ thuế thay, đến cuối năm anh chị vẫn có quyền quyết toán lại dựa trên tổng doanh thu thực tế và toàn bộ chi phí hợp lý phát sinh để xác định số thuế chính xác phải nộp.
Chế Độ Sổ Sách Kế Toán: Đơn Giản Hóa Tối Đa
Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 152/2025 hướng dẫn chế độ kế toán cho hộ kinh doanh, phân loại rất rõ ràng:
- Hộ nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu (Doanh thu trên 500 triệu – 3 tỷ, chọn Phương án A): Chỉ cần lập một sổ duy nhất là “Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ” (Mẫu S2a-HKD).
- Hộ nộp thuế TNCN theo thu nhập tính thuế (Doanh thu > 3 tỷ, hoặc nhóm 1 chọn Phương án B): Cần lập 04 sổ bao gồm: Sổ doanh thu; Sổ chi tiết doanh thu, chi phí; Sổ chi tiết vật liệu, hàng hóa; Sổ chi tiết tiền.
Việc ghi chép sổ sách không quá phức tạp. Anh chị hoàn toàn có thể tự thực hiện theo hướng dẫn mẫu, hoặc thuê dịch vụ kế toán nếu cảm thấy cần thiết để đảm bảo chính xác và tiết kiệm thời gian.
Lời Khuyên Chân Thành Từ Chuyên Gia
Những thay đổi chính sách luôn đi kèm với cơ hội và thách thức. Để bước vào giai đoạn kê khai thuế mới một cách tự tin nhất, tôi có vài lời khuyên nhỏ gửi đến anh chị:
- Hiểu rõ ngành nghề của mình: Xác định đúng mã ngành và tỷ lệ thuế áp dụng là bước đầu tiên và quan trọng nhất.
- Rèn thói quen lưu trữ chứng từ: Ngay từ bây giờ, hãy tập thói quen yêu cầu hóa đơn khi mua hàng và lưu trữ tất cả chứng từ chi phí một cách khoa học (có thể scan lưu trữ đám mây).
- Ưu tiên thanh toán không dùng tiền mặt: Với các giao dịch từ 5 triệu đồng, hãy chuyển khoản để có chứng từ hợp lệ, vừa an toàn vừa phục vụ cho việc tính chi phí được trừ.
- Chủ động tìm hiểu và cập nhật: Các văn bản hướng dẫn chi tiết từ Bộ Tài chính sẽ sớm được ban hành. Hãy theo dõi thông tin chính thống từ Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế hoặc các kênh tư vấn uy tín.
Hành trình kinh doanh là hành trình của sự học hỏi và thích nghi. Những chính sách mới này, với tinh thần hỗ trợ tối đa cho hộ kinh doanh, chính là “ngọn gió thuận” giúp con thuyền doanh nghiệp nhỏ của anh chị vững vàng hơn trên hành trình của mình. Việc tuân thủ đúng quy định không chỉ là nghĩa vụ pháp lý, mà còn là cách xây dựng nền tảng minh bạch, lành mạnh, giúp anh chị quản lý dòng tiền tốt hơn và phát triển bền vững trong tương lai.
Hãy xem đây là cơ hội để chuẩn hóa và nâng tầm hoạt động của mình. Mọi bước đi bài bản ngày hôm nay đều sẽ là nền móng vững chắc cho sự tăng trưởng ngày mai. Chúc anh chị luôn giữ vững ngọn lửa đam mê, kinh doanh thịnh vượng và luôn an tâm với nghĩa vụ công dân của mình.
Bạn hãy theo dõi các thông tin mới nhất và các tư vấn giá trị từ Kế toán Thuế Online (KTO) tại website Kế toán Thuế Online và Facebook KTO để luôn cập nhật kiến thức và hỗ trợ kịp thời cho hoạt động kinh doanh của mình.
Nguồn tham khảo chính