Năm 2026 đang đến gần, mang theo một làn gió mới trong hành trình phát triển của cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh cá thể tại Việt Nam. Thay vì xem những thay đổi về chính sách thuế, kế toán là những thử thách khó khăn, chúng ta hãy cùng nhau nhìn nhận chúng như những bước đi cần thiết để kiến tạo một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và bền vững hơn. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ bây giờ chính là chìa khóa để bạn không chỉ tuân thủ đúng quy định mà còn tận dụng được những cơ hội, sự hỗ trợ từ Nhà nước, từ đó vững vàng phát triển sự nghiệp của mình.
Bước Ngoặt Lớn: Chính Thức Bỏ Thuế Khoán Từ 01/01/2026
Đây có lẽ là thay đổi được quan tâm nhất, đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng trong công tác quản lý thuế. Phương thức “thuế khoán” – vốn quen thuộc với nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ – sẽ chính thức khép lại sau nhiều năm áp dụng.
Theo tinh thần của Nghị quyết 68-NQ/TW và cụ thể hóa tại Nghị quyết 198/2025/QH15, việc xóa bỏ thuế khoán nhằm hướng tới một hệ thống quản lý minh bạch, công bằng, tạo mọi điều kiện thuận lợi để khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp.
Điều này đồng nghĩa với việc, từ năm 2026, nghĩa vụ thuế của hộ, cá nhân kinh doanh sẽ được xác định dựa trên doanh thu thực tế và các chứng từ, dữ liệu kinh doanh thực tế, tuân thủ theo đúng Luật Quản lý thuế. Đây là xu hướng tất yếu trong kỷ nguyên số, nơi mọi giao dịch đều có thể được theo dõi và quản lý một cách khoa học.
Ngưỡng Doanh Thu Mới Và Cách Phân Nhóm Quản Lý Thuế
Sau khi bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh sẽ được phân loại và quản lý theo nhóm dựa trên doanh thu. Dự thảo Đề án ban hành kèm Quyết định 3389/QĐ-BTC đề xuất phân thành 3 nhóm chính. Tuy nhiên, một đề xuất mới đáng chú ý từ Bộ Tài chính tại Công văn 18491/BTC-CST có thể làm thay đổi đáng kể bức tranh này:
- Đề xuất mới (đang chờ thông qua): Tăng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm. Đồng thời, mức 500 triệu này cũng sẽ là mức được trừ trước khi tính thuế theo tỷ lệ %.
Nếu đề xuất này được thông qua, số lượng hộ kinh doanh phải nộp thuế sẽ giảm đi đáng kể, thể hiện rõ sự hỗ trợ thiết thực của Nhà nước đối với kinh tế cá thể. Dưới đây là bảng so sánh và phân nhóm dự kiến dựa trên các thông tin hiện có:
- Nhóm 1 (Doanh thu đến 500 triệu/năm – theo đề xuất mới):
- Thuế GTGT & Thuế TNCN: Có khả năng được miễn nộp.
- Trách nhiệm kê khai: Kê khai doanh thu 2 lần/năm.
- Hóa đơn: Khuyến khích sử dụng hóa đơn điện tử.
- Sổ sách: Ghi chép đơn giản, được hỗ trợ phần mềm miễn phí.
- Nhóm 2 (Doanh thu trên 500 triệu đến 3 tỷ/năm):
- Thuế GTGT: Nộp theo phương pháp trực tiếp (tỷ lệ % trên doanh thu).
- Thuế TNCN: Tính theo tỷ lệ % trên doanh thu theo ngành nghề.
- Trách nhiệm kê khai: Kê khai theo quý và quyết toán năm.
- Hóa đơn & Tài khoản ngân hàng: Bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử (từ máy tính tiền nếu DT > 1 tỷ) và mở tài khoản ngân hàng riêng.
- Nhóm 3 (Doanh thu trên 3 tỷ/năm):
- Thuế GTGT: Áp dụng phương pháp khấu trừ (như doanh nghiệp).
- Thuế TNCN: Tính trên thu nhập tính thuế (Doanh thu – Chi phí) với thuế suất 17%.
- Trách nhiệm kê khai: Kê khai theo tháng/quý và quyết toán năm.
- Sổ sách: Áp dụng chế độ kế toán của doanh nghiệp siêu nhỏ/vừa.
Mẹo nhỏ cho bạn: Hãy bắt đầu tập thói quen lưu trữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ mua vào bán ra ngay từ bây giờ. Một chiếc hộp lưu trữ vật lý hoặc một thư mục trên điện thoại, máy tính sẽ là trợ thủ đắc lực cho việc kê khai thuế chính xác sau này.
Cập Nhật Quan Trọng Về Các Loại Thuế Khác Từ 2026
1. Thuế Bảo Vệ Môi Trường Với Xăng, Dầu
Năm 2026 sẽ là năm áp dụng mức thuế Bảo vệ môi trường (BVMT) riêng biệt theo Nghị quyết 109/2025/UBTVQH15, trước khi quay về biểu thuế chung từ 2027. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí nguyên liệu đầu vào của nhiều ngành nghề, đặc biệt là vận tải, logistics, sản xuất.
- Xăng (trừ etanol): 2.000 đồng/lít.
- Dầu diesel, dầu mazut, dầu nhờn, mỡ nhờn: 1.000 đồng/lít.
Doanh nghiệp cần lên kế hoạch dự trù chi phí và điều chỉnh giá thành/kế hoạch kinh doanh cho phù hợp.
2. Tăng Mức Giảm Trừ Gia Cảnh Thuế Thu Nhập Cá Nhân
Đây là tin vui cho người lao động và cả chủ doanh nghiệp khi tính đến phúc lợi người làm công. Từ năm 2026, theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15:
- Giảm trừ cho người nộp thuế: Tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm).
- Giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: Tăng lên 6,2 triệu đồng/tháng.
Việc điều chỉnh này không chỉ giảm gánh nặng thuế cho người lao động, giúp tăng thu nhập thực tế, mà còn gián tiếp hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thu hút và giữ chân nhân tài với chính sách lương bổng hợp lý hơn.
3. Điều Chỉnh Thuế Tiêu Thụ Đặc Biệt (TTĐB)
Luật Thuế TTĐB 2025 có hiệu lực từ 01/01/2026 sẽ điều chỉnh biểu thuế suất và mức thuế tuyệt đối đối với các mặt hàng đặc thù như thuốc lá, rượu bia, ô tô… Các doanh nghiệp kinh doanh, sản xuất những mặt hàng này cần nghiên cứu kỹ để có kế hoạch sản xuất, nhập khẩu và định giá phù hợp.
Thay Đổi Mang Tính Hệ Thống: Chế Độ Kế Toán Mới Theo Thông Tư 99
Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế cho Thông tư 200/2014/TT-BTC, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, mang đến một diện mạo mới, tinh gọn và phù hợp hơn với thực tiễn cho công tác kế toán doanh nghiệp.
- Tinh gọn hệ thống sổ sách: Giảm từ 45 mẫu sổ (theo TT200) xuống còn 42 mẫu, giúp việc ghi chép, lưu trữ đơn giản hơn, đặc biệt có lợi cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.
- Cập nhật hệ thống tài khoản: Điều chỉnh để phản ánh sát hơn bản chất các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong bối cảnh kinh doanh hiện đại, nhất là với các giao dịch số, thương mại điện tử.
- Biểu mẫu Báo cáo tài chính (BCTC) mới: Cấu trúc và các chỉ tiêu trong BCTC được cập nhật, đòi hỏi phần mềm kế toán và người làm kế toán phải nắm bắt kịp thời để lập báo cáo chính xác.
Lời khuyên thực tế: Nếu doanh nghiệp bạn đang sử dụng phần mềm kế toán, hãy liên hệ ngay với nhà cung cấp để được cập nhật phiên bản mới nhất tương thích với Thông tư 99. Đồng thời, sắp xếp đào tạo, cập nhật kiến thức cho bộ phận kế toán để kịp thời chuyển đổi.
7 Điểm Mới Quan Trọng Của Luật Thuế GTGT 2024 Cần Nắm Vững
Luật Thuế Giá trị gia tăng (GTGT) sửa đổi 2024 mang nhiều thay đổi sâu rộng, ảnh hưởng đến hầu hết doanh nghiệp và hộ kinh doanh.
1. Thu Hẹp Danh Mục Hàng Hóa, Dịch Vụ Không Chịu Thuế
Một số mặt hàng trước đây được “ưu đãi” nay sẽ phải chịu thuế, như:Phân bón, máy móc nông nghiệp chuyên dùng, tàu đánh bắt xa bờ sẽ chuyển từ “không chịu thuế” sang chịu thuế suất 5%. Điều này tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất nông nghiệp.
2. Thay Đổi Điều Kiện Khấu Trừ Thuế Đầu Vào – Yếu Tố Then Chốt
Đây có lẽ là thay đổi có tác động mạnh mẽ nhất đến dòng tiền của doanh nghiệp:Tất cả hóa đơn mua vào có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên (trước đây) BẮT BUỘC phải thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản) để được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.Ngoại lệ chỉ áp dụng cho một số trường hợp đặc thù do Chính phủ quy định. Hãy triệt để áp dụng chuyển khoản trong mọi giao dịch mua bán để đảm bảo quyền lợi khấu trừ thuế.
3. Bổ Sung Các Trường Hợp Được Hoàn Thuế
Luật mới mở rộng cơ hội hoàn thuế cho doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp bạn chỉ sản xuất kinh doanh mặt hàng chịu thuế suất 5%, và có số thuế GTGT đầu vào chưa khấu trừ hết từ 300 triệu đồng trở lên trong 12 tháng liên tục, bạn sẽ thuộc diện được xem xét hoàn thuế.
4. Điều Chỉnh Thuế Suất Một Số Nhóm Hàng Hóa, Dịch Vụ
Nhiều nhóm hàng chuyển từ mức thuế suất 5% lên 10%, như: lâm sản chưa chế biến, đường, các hoạt động văn hóa, thể thao, biểu diễn nghệ thuật… Cần rà soát lại bảng giá và cơ cấu sản phẩm/dịch vụ của mình.
Lộ Trình Hành Động: Chuẩn Bị Gì Cho Những Thay Đổi Sắp Tới?
Thay vì bị động chờ đợi, hãy chủ động trang bị kiến thức và có kế hoạch hành động cụ thể:
- Bước 1: Tự Đánh Giá và Phân Loại. Xác định xem mình thuộc nhóm doanh thu nào (dựa trên đề xuất 500 triệu hoặc 200 triệu) để biết được nghĩa vụ kê khai, thuế suất áp dụng.
- Bước 2: Số Hóa và Chuẩn Hóa Chứng Từ.
- Đăng ký và sử dụng hóa đơn điện tử.
- Tập thói quen thanh toán chuyển khoản cho mọi giao dịch.
- Sắp xếp, lưu trữ chứng từ điện tử một cách khoa học.
- Bước 3: Cập Nhật Phần Mềm và Hệ Thống. Đảm bảo phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử của bạn đã được cập nhật theo Thông tư 99 và các quy định mới về thuế.
- Bước 4: Đào Tạo Nội Bộ. Chủ doanh nghiệp và nh