Một năm mới sắp đến luôn mang theo những hy vọng mới cho doanh nghiệp, nhưng cũng đi kèm những thay đổi về “luật chơi” mà bất kỳ chủ doanh nghiệp hay kế toán nào cũng cần nắm vững. Đặc biệt, năm 2026 được dự báo là một cột mốc quan trọng với hàng loạt chính sách mới về thuế và kế toán chính thức có hiệu lực. Những thay đổi này không chỉ là văn bản pháp lý, mà còn trực tiếp tác động đến dòng tiền, chi phí và cách thức vận hành hàng ngày của mỗi hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa. Hiểu rõ và chuẩn bị sớm chính là chìa khóa để bạn bước vào năm tài chính mới một cách vững vàng và tự tin nhất.
Bước Ngoặt Lớn: Chính Thức Bỏ Thuế Khoán Từ 01/01/2026
Đây có lẽ là thay đổi được cộng đồng hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp siêu nhỏ quan tâm nhất. Sau nhiều năm áp dụng, phương pháp thuế khoán (ấn định thuế) sẽ chính thức chấm dứt theo tinh thần của Nghị quyết 68-NQ/TW và được cụ thể hóa tại khoản 6, Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15.
Mục tiêu của thay đổi này là hướng tới một hệ thống quản lý thuế minh bạch, công bằng và được số hóa, tạo điều kiện thuận lợi tối đa để khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp.
Điều này có nghĩa là gì? Thay vì một mức thuế cố định được ấn định hàng năm dựa trên ước tính, từ năm 2026, hộ kinh doanh sẽ phải kê khai và nộp thuế dựa trên doanh thu thực tế của mình, được quản lý chặt chẽ hơn thông qua hóa đơn điện tử và dữ liệu giao dịch. Đây là bước chuyển mình quan trọng, đòi hỏi sự chủ động và trách nhiệm cao hơn từ phía người kinh doanh.
Ngưỡng Doanh Thu Mới Và Cách Phân Nhóm Quản Lý Thuế
Sau khi bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh sẽ được phân loại và quản lý theo nhóm doanh thu. Dựa trên Đề án kèm theo Quyết định 3389/QĐ-BTC, dự thảo ban đầu chia thành 3 nhóm chính. Tuy nhiên, một đề xuất mới đáng chú ý từ Bộ Tài chính (Công văn 18491/BTC-CST) có thể làm thay đổi đáng kể bức tranh này.
- Nhóm 1 (Doanh thu ≤ 200 triệu đồng/năm): Được đề xuất nâng lên ≤ 500 triệu đồng/năm. Nếu đề xuất này được thông qua, nhóm này sẽ không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN. Đây là tín hiệu tích cực, hỗ trợ rất lớn cho các hộ kinh doanh quy mô nhỏ, siêu nhỏ.
- Nhóm 2 (200 triệu < Doanh thu ≤ 3 tỷ đồng/năm): Với đề xuất mới, nhóm này sẽ áp dụng cho hộ có doanh thu từ trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng/năm. Hộ thuộc nhóm này nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp (tỷ lệ % trên doanh thu) và thuế TNCN tính theo tỷ lệ % doanh thu.
- Nhóm 3 (Doanh thu > 3 tỷ đồng/năm): Áp dụng cách tính thuế như doanh nghiệp: thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, thuế TNCN tính trên thu nhập tính thuế (doanh thu – chi phí hợp lý).
Mẹo nhỏ cho bạn: Hãy bắt đầu tập thói quen ghi chép doanh thu hàng tháng ngay từ bây giờ. Sử dụng các ứng dụng quản lý bán hàng đơn giản, miễn phí hoặc sổ sách điện tử sẽ giúp bạn dễ dàng tổng kết và xác định mình thuộc nhóm nào khi quy định chính thức áp dụng.
Cập Nhật Mức Thuế Bảo Vệ Môi Trường Với Xăng Dầu Năm 2026
Chi phí nhiên liệu luôn là một phần quan trọng trong giá vốn của nhiều ngành nghề, đặc biệt là vận tải, logistics, hoặc các hộ kinh doanh cần di chuyển nhiều. Theo Nghị quyết 109/2025/UBTVQH15, mức thuế BVMT áp dụng trong năm 2026 cụ thể như sau:
- Xăng (trừ etanol): 2.000 đồng/lít.
- Nhiên liệu bay: 1.500 đồng/lít.
- Dầu diesel: 1.000 đồng/lít.
- Dầu mazut, dầu nhờn, mỡ nhờn: 1.000 đồng/lít.
- Dầu hỏa: 600 đồng/lít.
Lưu ý rằng đây là mức thuế áp dụng riêng cho năm 2026. Từ năm 2027 trở đi, mức thuế sẽ quay về áp dụng theo Biểu thuế tại Nghị quyết 579/2018/UBTVQH14 đã được sửa đổi. Hãy tính toán kỹ chi phí này để có kế hoạch giá bán và ngân sách phù hợp.
Chế Độ Kế Toán Mới: Thông Tư 99/2025/TT-BTC Thay Thế Thông Tư 200
Đối với các doanh nghiệp, đây là một thay đổi mang tính hệ thống. Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực từ 01/01/2026, mang đến một bộ “công cụ” kế toán được tinh gọn và cập nhật hơn.
- Hệ thống tài khoản kế toán: Được điều chỉnh để phản ánh sát hơn với thực tiễn hoạt động kinh doanh đa dạng hiện nay.
- Biểu mẫu sổ sách: Giảm từ 45 mẫu (Thông tư 200) xuống còn 42 mẫu, giúp việc ghi chép trở nên đơn giản và tập trung hơn vào các nghiệp vụ cốt lõi.
- Báo cáo tài chính: Cập nhật cấu trúc và chỉ tiêu mới, đảm bảo cung cấp thông tin trung thực, hữu ích hơn cho nhà quản lý và các bên liên quan.
Lời khuyên cho doanh nghiệp nhỏ: Đừng quá lo lắng về sự thay đổi này. Hãy chủ động liên hệ với kế toán của bạn hoặc nhà cung cấp phần mềm kế toán để được cập nhật phần mềm, đào tạo lại về hệ thống tài khoản và biểu mẫu mới ngay từ quý IV/2025. Sự chuẩn bị sớm sẽ giúp việc chuyển đổi diễn ra suôn sẻ.
Tin Vui Cho Người Lao Động: Tăng Mức Giảm Trừ Gia Cảnh
Chính sách thuế không chỉ dành cho doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của mỗi cá nhân, bao gồm cả chủ doanh nghiệp và người lao động trong công ty bạn. Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, từ kỳ tính thuế năm 2026 (tức thu nhập năm 2026), mức giảm trừ gia cảnh sẽ được điều chỉnh tăng lên:
- Giảm trừ cho bản thân người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm).
- Giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.
Việc điều chỉnh này phản ánh sự cập nhật theo biến động kinh tế – xã hội, giúp giảm bớt gánh nặng thuế, tăng thu nhập thực tế cho người lao động. Đối với doanh nghiệp, đây là cơ sở để tính toán lại số thuế TNCN tạm khấu trừ hàng tháng cho nhân viên một cách chính xác, tránh tình trạng khấu trừ thừa.
Những Điểm Mới Quan Trọng Từ Luật Thuế GTGT 2024
Luật Thuế Giá trị gia tăng (GTGT) sửa đổi 2024 mang lại nhiều thay đổi sâu rộng. Dưới đây là 3 điểm then chốt mà doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần đặc biệt lưu tâm:
1. Thay Đổi Về Đối Tượng Không Chịu Thuế Và Thuế Suất
Một số mặt hàng trước đây được hưởng ưu đãi nay sẽ phải chịu thuế hoặc chịu thuế suất cao hơn, điển hình như:
- Phân bón, máy móc nông nghiệp chuyên dùng, tàu đánh bắt xa bờ: Từ “không chịu thuế” chuyển sang chịu thuế suất 5%.
- Đường, sản phẩm từ đường; dịch vụ thể thao, văn hóa, biểu diễn nghệ thuật: Từ thuế suất 5% tăng lên 10%.
Hãy rà soát lại ngay danh mục hàng hóa, dịch vụ của mình để điều chỉnh giá bán và kê khai thuế cho phù hợp.
2. Điều Kiện Khấu Trừ Thuế GTGT Đầu Vào Siết Chặt Hơn
Quy định mới nhấn mạnh việc thanh toán không dùng tiền mặt. Cụ thể, để được khấu trừ thuế GTGT đầu vào, hầu hết các giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ (không phân biệt giá trị) đều phải được thanh toán qua chuyển khoản ngân hàng hoặc các hình thức không dùng tiền mặt khác, trừ một số trường hợp đặc thù.Mẹo thực tế: Hãy khuyến khích và tạo điều kiện để toàn bộ giao dịch mua vào của doanh nghiệp đều được thực hiện qua chuyển khoản. Lưu giữ đầy đủ sao kê ngân hàng làm chứng từ đối chiếu. Điều này không chỉ đáp ứng luật thuế mà còn giúp minh bạch hóa tài chính.
3. Bổ Sung Trường Hợp Được Hoàn Thuế GTGT
Đây là chính sách hỗ trợ đáng chú ý cho các doanh nghiệp chuyên sản xuất, kinh doanh mặt hàng chịu thuế suất thấp (5%). Nếu doanh nghiệp chỉ có hàng hóa/dịch vụ chịu thuế suất 5% và có số thuế GTGT đầu vào chưa được khấu trừ hết từ 300 triệu đồng trở lên trong vòng 12 tháng (hoặc 4 quý) liên tục, thì sẽ thuộc diện được xét hoàn thuế.
Lộ Trình Hành Động: Chuẩn Bị Gì Cho Năm 2026?
Trước một loạt thay đổi, việc bình tĩnh lên kế hoạch hành động là vô cùng quan trọng.
- Đối với Hộ Kinh Doanh:
- Xác định rõ nhóm doanh thu dự kiến của mình.
- Chủ động tìm hiểu và đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử (nếu thuộc nhóm bắt buộc hoặc nên dùng).
- Tập làm quen với việc ghi chép sổ sách doanh thu, chi phí đơn giản. Các phần mềm miễn phí từ cơ quan thuế sẽ là trợ thủ đắc lực.
- Cân nhắc việc mở tài khoản ngân hàng riêng cho hoạt động kinh doanh để phục vụ cho việc thanh toán không dùng tiền mặt và quản lý dòng tiền minh bạch.
- Đối với Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa:
- Cập nhật ngay phần mềm kế toán để tương thích với Thông tư 99.
- Đào tạo, phổ biến cho bộ phận kế toán, mua hàng về quy định thanh toán không dùng tiền mặt để được khấu trừ thuế GTGT.
- Rà soát và điều chỉnh giá bán nếu mặt hàng/dịch vụ của bạn nằm trong danh mục thay đổi thuế suất GTGT.
- Cập nhật chính sách tính thuế TNCN cho người lao động với mức giảm trừ gia cảnh mới.
Những thay đổi chính sách, dù lớn hay nhỏ, đều là một phần tất yếu trong hành trình phát triển của nền kinh tế. Thay vì xem đó là gánh nặng, chúng ta hãy coi đây là cơ hội để chuẩn hóa, minh bạch hóa và nâng tầm hoạt động của chính mình. Sự chủ động tìm hiểu và tuân thủ không chỉ giúp bạn an tâm kinh doanh, tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có, mà còn xây dựng nền tảng vững chắc để doanh nghiệp phát triển bền vững. Hãy bắt đầu ngay từ hôm nay, từ những bước chuẩn bị nhỏ