Nếu bạn là một chủ hộ kinh doanh, một chủ tiệm tạp hóa nhỏ, một người bán hàng online hay điều hành một xưởng sản xuất gia đình, hẳn bạn đã quá quen thuộc với cụm từ “thuế khoán”. Đó là một cơ chế đơn giản, dễ hiểu, nhưng đôi khi lại chưa thực sự công bằng và minh bạch. Thế giới kinh doanh không ngừng vận động, và hệ thống pháp luật cũng cần thay đổi để bắt kịp. Một làn gió mới đang đến, hứa hẹn mang lại một hành lang pháp lý rõ ràng hơn, công bằng hơn, và đặc biệt là tạo nhiều điều kiện thuận lợi hơn cho những mô hình kinh doanh nhỏ lẻ. Hãy cùng tôi khám phá những thay đổi quan trọng sẽ chính thức có hiệu lực từ năm 2026, để bạn không chỉ chủ động tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu hóa được chính nghĩa vụ tài chính của mình.
Chính Sách Thuế Mới 2026: Bước Chuyển Mình Từ “Thuế Khoán” Sang “Kê Khai Minh Bạch”
Thay đổi lớn nhất, cốt lõi nhất trong chính sách thuế hộ kinh doanh từ 01/01/2026 chính là việc bãi bỏ phương pháp thuế khoán truyền thống. Thay vào đó, tất cả hộ kinh doanh sẽ chuyển sang áp dụng phương pháp kê khai. Điều này không có nghĩa là mọi thứ sẽ phức tạp hơn, mà ngược lại, nó hướng tới sự minh bạch và công bằng dựa trên thực tế hoạt động của từng hộ. Cơ chế mới sẽ phân loại và áp dụng chính sách thuế phù hợp dựa trên ba ngưỡng doanh thu then chốt: 500 triệu đồng, 1 tỷ đồng và 3 tỷ đồng/năm. Việc hiểu rõ mình đang ở nhóm nào sẽ giúp bạn xác định chính xác nghĩa vụ thuế, quyền lợi và các yêu cầu về chứng từ, sổ sách.
Sự thay đổi này phản ánh xu hướng hiện đại hóa công tác quản lý thuế, khuyến khích tính minh bạch và trách nhiệm trong kinh doanh. Nó tạo ra một sân chơi công bằng hơn, nơi nghĩa vụ thuế tỷ lệ thuận với quy mô và khả năng tài chính thực tế của mỗi hộ kinh doanh.
Chi Tiết Chính Sách Thuế Theo Từng Ngưỡng Doanh Thu
1. Nhóm Hộ Kinh Doanh Có Doanh Thu Dưới 500 Triệu Đồng/Năm
Đây là nhóm được hưởng ưu đãi lớn nhất, thể hiện rõ chủ trương hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho các mô hình kinh doanh siêu nhỏ, hộ gia đình phát triển ổn định.
- Chính sách thuế: Được miễn hoàn toàn thuế Giá trị gia tăng (GTGT) và thuế Thu nhập cá nhân (TNCN). Đây là một sự nâng cấp đáng kể so với các quy định trước đây.
- Nghĩa vụ kê khai: Dù được miễn thuế, hộ kinh doanh vẫn phải thực hiện kê khai thuế định kỳ (dự kiến 2 lần/năm). Việc này giúp cơ quan thuế nắm bắt tình hình và quan trọng hơn, là cơ sở để bạn chứng minh mình đang hoạt động trong ngưỡng được ưu đãi.
- Về hóa đơn, chứng từ: Không bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử. Bạn có thể sử dụng các loại hóa đơn bán lẻ thông thường hoặc hóa đơn tự in theo thông lệ. Việc này giúp tiết kiệm chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ.
Mẹo nhỏ cho bạn: Dù không bắt buộc, hãy cố gắng lưu giữ lại các hóa đơn mua hàng, hóa đơn dịch vụ (như điện, nước, internet phục vụ kinh doanh) một cách cẩn thận. Điều này không chỉ giúp bạn quản lý chi phí hiệu quả mà còn tạo thói quen tốt nếu doanh thu của bạn tăng lên và chuyển sang nhóm cao hơn trong tương lai.
2. Nhóm Hộ Kinh Doanh Có Doanh Thu Từ 500 Triệu Đến Dưới 3 Tỷ Đồng/Năm
Với nhóm kinh doanh có quy mô trung bình này, chính sách trở nên linh hoạt hơn, phụ thuộc vào khả năng chứng minh chi phí của bạn. Có hai phương pháp tính thuế chính:
Phương Pháp 1: Tính Thuế Trên Lợi Nhuận (Tỷ Lệ 15%)
- Áp dụng khi: Hộ kinh doanh có chứng từ, sổ sách ghi chép đầy đủ doanh thu và chi phí hợp lý, hợp lệ (hóa đơn đầu vào).
- Cách tính: Thuế TNCN phải nộp = 15% x (Doanh thu – Chi phí hợp lý, hợp lệ).
- Ưu điểm: Công bằng tuyệt đối. Nếu bạn kinh doanh mặt hàng có biên lợi nhuận thấp (ví dụ: bán buôn, bán vật liệu xây dựng), chi phí cao, thì số thuế thực tế phải nộp sẽ thấp, phản ánh đúng khả năng tạo ra lợi nhuận.
Phương Pháp 2: Tính Thuế Trực Tiếp Trên Doanh Thu (Phổ Biến)
- Áp dụng khi: Hộ kinh doanh không xác định được chi phí hoặc lựa chọn phương pháp đơn giản này.
- Cách tính: Thuế phải nộp = Doanh thu x Tỷ lệ %. Tỷ lệ % này được quy định cụ thể theo từng ngành nghề, bao gồm cả thuế GTGT và thuế TNCN.
Dưới đây là bảng khung thuế suất tham khảo áp dụng cho phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu:
Bảng Tỷ Lệ % Tính Thuế Theo Ngành Nghề (Doanh thu 500 triệu - dưới 3 tỷ)
• Phân phối, bán lẻ (tạp hóa, siêu thị nhỏ...): 1.5% (1.0% GTGT + 0.5% TNCN)
• Dịch vụ, ăn uống (quán cafe, spa, nhà hàng...): 7.0% (5.0% GTGT + 2.0% TNCN)
• Sản xuất, vận tải, xây dựng có bao thầu: 4.5% (3.0% GTGT + 1.5% TNCN)
• Hoạt động kinh doanh khác (đại lý, môi giới): 3.0% (2.0% GTGT + 1.0% TNCN)
Lưu ý quan trọng về hóa đơn: Khi doanh thu đạt từ 1 tỷ đồng/năm trở lên, hộ kinh doanh trong nhóm này bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế. Hãy chuẩn bị trước để không bị động khi cận mốc doanh thu này.
3. Nhóm Hộ Kinh Doanh Có Doanh Thu Từ 3 Tỷ Đồng/Năm Trở Lên
Ở quy mô này, mô hình quản trị cần tiệm cận với doanh nghiệp. Chế độ thuế áp dụng cũng chặt chẽ và rõ ràng hơn.
- Chính sách thuế: Áp dụng thuế TNCN theo tỷ lệ 17% trên lợi nhuận thực tế. Công thức: 17% x (Doanh thu – Chi phí hợp lý, hợp lệ).
- Yêu cầu bắt buộc:
- Thực hiện chế độ kế toán đầy đủ (sổ sách, báo cáo tài chính).
- Sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền hoặc phần mềm bán hàng kết nối với cơ quan thuế.
- Thuế môn bài: Hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên (của năm trước) phải nộp lệ phí môn bài 1.000.000 đồng/năm.
Hướng Dẫn Thủ Tục Kê Khai Thuế Năm 2026
Với chủ trương chuyển đổi số, thủ tục kê khai đã được tối giản hóa rất nhiều. Bạn có thể lựa chọn một trong hai hình thức sau:
- Kê khai trực tuyến: Qua ứng dụng eTax Mobile hoặc trang web của Tổng cục Thuế. Đây là phương thức nhanh chóng, tiện lợi và được khuyến khích.
- Kê khai trực tiếp: Nộp hồ sơ giấy tại bộ phận “Một cửa” của Chi cục Thuế quản lý địa bàn nơi đăng ký kinh doanh.
Hồ sơ kê khai cơ bản bao gồm:
- Tờ khai thuế mẫu số 01/CNKD.
- Bảng kê chi tiết hóa đơn, chứng từ (nếu có) theo mẫu số 01-2/BK-HĐKD.
Bảng Tổng Hợp Nhanh Chính Sách Thuế Hộ Kinh Doanh 2026
Để bạn có cái nhìn tổng quan nhất, dưới đây là bảng tóm tắt các quy định chính:
DOANH THU/NĂM | CHÍNH SÁCH THUẾ GTGT & TNCN | YÊU CẦU VỀ HÓA ĐƠN & SỔ SÁCH
Dưới 500 triệu | MIỄN HOÀN TOÀN | Không bắt buộc hóa đơn điện tử. Không yêu cầu sổ sách phức tạp.
500 triệu - dưới 3 tỷ | - Tính trên lợi nhuận (15%) HOẶC
- Tính trực tiếp trên doanh thu (theo % ngành nghề) | - Từ 1 tỷ đồng/năm: Bắt buộc hóa đơn điện tử có mã.
- Cần có sổ sách, chứng từ đơn giản.
Trên 3 tỷ | 17% trên lợi nhuận thực tế | - Bắt buộc hóa đơn điện tử từ máy tính tiền.
- Bắt buộc chế độ kế toán đầy đủ.
Lời Khuyên Chân Thành Từ Một Chuyên Gia
Thay đổi luôn đi kèm với những bỡ ngỡ ban đầu. Tuy nhiên, hãy nhìn nhận chính sách mới này như một cơ hội. Cơ hội để bạn quản trị công việc kinh doanh của mình một cách chuyên nghiệp hơn, minh bạch hơn. Việc ghi chép sổ sách, lưu giữ hóa đơn chi phí không chỉ là nghĩa vụ, mà còn là công cụ đắc lực giúp bạn biết mình thực sự lãi bao nhiêu, từ đó có những quyết định kinh doanh sáng suốt.
Tuân thủ thuế không đơn thuần là nghĩa vụ, đó còn là sự đóng góp có trách nhiệm vào sự phát triển chung của đất nước và xây dựng uy tín cho thương hiệu cá nhân của chính bạn. Một hộ kinh doanh minh bạch về tài chính sẽ dễ dàng nhận được sự tin tưởng từ đối tác, ngân hàng và khách hàng hơn.
Hãy bắt đầu ngay từ hôm nay, dù bạn đang ở nhóm nào. Nếu doanh thu còn thấp, hãy tập thói quen ghi chép đơn giản. Nếu doanh thu đang tăng trưởng, hãy tìm hiểu về hóa đơn điện tử và các phần mềm kế toán đơn giản phù hợp. Đừng ngần ngại tìm kiếm lời khuyên từ những người có chuyên môn. Việc “làm đúng ngay từ đầu” luôn là cách tiết kiệm thời gian, chi phí và tránh rủi ro tốt nhất.
Hành trình kinh doanh của bạn là một hành trình dài. Những thay đổi về chính sách như thế này chính là những cột mốc giúp bạn điều chỉnh bánh lái, vững vàng tiến về phía trước. Hãy chủ động nắm bắt thông tin, chuẩn bị kế hoạch tài chính rõ ràng và biến những quy định mới thành lợ