Chắc hẳn nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh cá thể đang cảm thấy hào hứng trước làn sóng chính sách mới hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân. Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức, việc Nhà nước liên tục ban hành các cơ chế đặc biệt nhằm tháo gỡ khó khăn, giảm bớt gánh nặng thuế khóa là một tín hiệu đáng mừng, thể hiện sự đồng hành và kỳ vọng vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Một trong những chính sách nổi bật nhất, được kỳ vọng sẽ tạo đà tăng trưởng mạnh mẽ, chính là quy định mới về miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Hãy cùng tìm hiểu chi tiết những cơ hội “vàng” này để doanh nghiệp của bạn có thể tận dụng tối đa, biến chính sách thành nguồn lực thực sự cho sự phát triển.
Bức Tranh Tổng Quan Về Chính Sách Hỗ Trợ Thuế Mới
Chính sách mới được cụ thể hóa từ Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân, và được hướng dẫn chi tiết bởi Nghị định số 20/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/01/2026. Nghị định này như một “cẩm nang” chi tiết, giúp doanh nghiệp hiểu rõ cách thức áp dụng các ưu đãi vào thực tế hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình.
Mục tiêu xuyên suốt của các chính sách này là tạo ra một môi trường kinh doanh thông thoáng, giảm chi phí tuân thủ và tăng nguồn vốn giữ lại cho doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo – những mầm xanh của nền kinh tế.
Trọng tâm của bài viết này sẽ đi sâu vào Điều 7 của Nghị định 20/2026/NĐ-CP, nơi quy định cụ thể về miễn, giảm thuế TNDN. Hiểu rõ từng điều khoản không chỉ giúp bạn tiết kiệm chi phí mà còn tránh được những rủi ro không đáng có về sau.
Chi Tiết Các Trường Hợp Được Miễn, Giảm Thuế TNDN
Chính sách không áp dụng chung chung mà nhắm đến những nhóm đối tượng cụ thể, với các mức độ ưu đãi khác nhau. Dưới đây là phân tích chi tiết cho từng trường hợp.
1. Ưu đãi “cực lớn” cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và các tổ chức hỗ trợ
Đây là nhóm được hưởng lợi nhiều nhất, thể hiện rõ định hướng khuyến khích đổi mới sáng tạo của Chính phủ. Nhóm này bao gồm:
- Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa).
- Công ty quản lý quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo.
- Tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
Mức ưu đãi: Miễn thuế TNDN 02 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 04 năm tiếp theo đối với thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
Lưu ý quan trọng khi áp dụng:
- Thời gian tính ưu đãi: Được tính liên tục từ năm đầu tiên có thu nhập chịu thuế từ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo. Một quy định rất nhân văn: Nếu 3 năm đầu không có thu nhập chịu thuế, thời gian miễn, giảm thuế sẽ được tính từ năm thứ tư. Điều này phù hợp với đặc thù của startup – thường cần thời gian dài để nghiên cứu, phát triển sản phẩm trước khi có lợi nhuận.
- Bắt buộc hạch toán riêng: Doanh nghiệp phải hạch toán riêng thu nhập từ hoạt động được ưu đãi với thu nhập từ các hoạt động kinh doanh khác. Đây là điểm then chốt để được hưởng ưu đãi đúng.
- Trường hợp không hạch toán riêng được: Nếu không tách bạch được, phần thu nhập được ưu đãi sẽ được xác định theo tỷ lệ. Công thức cơ bản như sau:
Thu nhập được ưu đãi = Tổng thu nhập chịu thuế x (Doanh thu/Chi phí hoạt động ưu đãi / Tổng doanh thu/chi phí)Bạn nên tham khảo ý kiến chuyên gia kế toán để áp dụng công thức này một cách chính xác nhất.
2. Miễn thuế cho nhà đầu tư vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo
Chính sách không chỉ hỗ trợ trực tiếp cho startup mà còn khuyến khích các nhà đầu tư mạo hiểm. Cụ thể:
- Đối tượng: Doanh nghiệp có thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền góp vốn, quyền mua cổ phần vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
- Mức ưu đãi: Được miễn thuế TNDN toàn bộ khoản thu nhập này.
Điều kiện và lưu ý:
- Ưu đãi áp dụng cho việc chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ vốn góp, kể cả trường hợp bán doanh nghiệp.
- Không áp dụng cho thu nhập từ chuyển nhượng cổ phiếu của công ty đại chúng, tổ chức niêm yết (những đối tượng này đã có quy định riêng).
- Trường hợp đặc biệt: Bán toàn bộ công ty TNHH một thành viên (do tổ chức làm chủ sở hữu) dưới hình thức chuyển nhượng vốn có gắn với bất động sản thì phải kê khai, nộp thuế theo hoạt động chuyển nhượng bất động sản.
3. Ưu đãi “khởi đầu thuận lợi” cho doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập
Đây là chính sách mang tính hỗ trợ rộng rãi, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp non trẻ đứng vững trong những năm đầu tiên – giai đoạn khó khăn nhất.
- Đối tượng: Doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu.
- Mức ưu đãi: Được miễn thuế TNDN trong 03 năm kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.
Những trường hợp KHÔNG được hưởng ưu đãi này (cần đặc biệt lưu ý):
- Doanh nghiệp thành lập mới từ việc sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi chủ sở hữu, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp.
- Doanh nghiệp thành lập mới mà người đại diện pháp luật (trừ trường hợp không phải là thành viên góp vốn), thành viên hợp danh hoặc người góp vốn cao nhất đã từng giữ vai trò tương tự tại một doanh nghiệp khác đang hoạt động hoặc mới giải thể chưa đủ 12 tháng.
- Thu nhập từ một số hoạt động đặc thù theo quy định tại khoản 3 Điều 18 Luật Thuế TNDN (như chuyển nhượng vốn, bất động sản, khai thác tài nguyên, kinh doanh hàng hóa dịch vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt…).
Mẹo nhỏ cho chủ doanh nghiệp: Trước khi thành lập công ty mới, hãy kiểm tra kỹ lịch sử và vai trò của những người sáng lập chính. Một sự thay đổi nhỏ trong cơ cấu cổ đông/người đại diện có thể là chìa khóa để đủ điều kiện hưởng 03 năm miễn thuế quý giá này.
Những Tình Huống Đặc Biệt Và Cách Xử Lý Thông Minh
Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp có thể rơi vào các tình huống “chồng chéo” ưu đãi. Nghị định cũng đã dự liệu và có hướng dẫn cụ thể.
Trường hợp được hưởng nhiều ưu đãi cùng lúc
Giả sử một doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo vừa đủ điều kiện miễn thuế 02 năm + giảm 50% 04 năm theo chính sách mới, lại vừa đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế suất thấp ở khu công nghiệp. Vậy chọn cái nào?
Nguyên tắc vàng: Doanh nghiệp được lựa chọn chế độ ưu đãi có lợi nhất. Và một khi đã lựa chọn, phải thực hiện ổn định, không được thay đổi trong suốt thời gian hưởng ưu đãi đó.
Lời khuyên: Hãy dành thời gian tính toán kỹ lưỡng, có thể dự báo dòng tiền và lợi nhuận trong vài năm tới, hoặc nhờ sự tư vấn của chuyên gia kế toán, thuế để đưa ra lựa chọn tối ưu nhất cho doanh nghiệp mình.
Doanh nghiệp có năm tài chính đầu tiên không đủ 12 tháng
Đây là tình huống rất phổ biến. Ví dụ: Công ty bạn thành lập và đi vào hoạt động từ tháng 8/2026. Năm tài chính đầu tiên (8/2026 – 31/12/2026) chỉ có 5 tháng. Vậy có được hưởng ưu đãi ngay không?
Câu trả lời là CÓ. Bạn có 2 lựa chọn:
- Lựa chọn 1: Hưởng ưu đãi miễn/giảm thuế ngay từ kỳ tính thuế đầu tiên (năm 2026) cho số tháng hoạt động thực tế.
- Lựa chọn 2: Đăng ký với cơ quan thuế để bắt đầu hưởng ưu đãi từ kỳ tính thuế tiếp theo (năm 2027).
Việc lựa chọn nào phụ thuộc vào tình hình lãi/lỗ của doanh nghiệp trong những tháng đầu tiên. Nếu năm đầu lỗ, có thể cân nhắc dời thời gian hưởng ưu đãi sang năm sau khi doanh nghiệp đã có lãi.
Hành Động Cần Làm Ngay Để Tận Dụng Tối Đa Chính Sách
Biết chính sách là một chuyện, áp dụng thành công lại là chuyện khác. Dưới đây là danh sách việc cần làm để bạn không bỏ lỡ cơ hội:
- Xác định chính xác nhóm đối tượng: Doanh nghiệp của bạn thuộc nhóm nào trong ba nhóm trên? Có đáp ứng đầy đủ các điều kiện đi kèm không?
- Chuẩn bị hồ sơ chứng minh: Đặc biệt với doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, cần có giấy tờ chứng minh hoạt động đổi mới sáng tạo theo quy định của Luật Khoa học Công nghệ.
- Thiết lập hệ thống hạch toán kế toán rõ ràng: Đây là bước QUAN TRỌNG NHẤT. Hãy thiết lập các tài khoản, mã hàng hóa/dịch vụ, công trình riêng biệt ngay từ đầu để tách bạch doanh thu, chi phí của hoạt động được ưu đãi. Nếu bạn làm kế toán trên phần mềm, hãy cấu hình sẵn các chiều phân tích cần thiết.
- Tham vấn chuyên gia: Các quy định về thuế luôn phức tạp và chi tiết. Một cuộc trao đổi với chuyên gia kế toán, thuế có kinh nghiệm sẽ giúp bạn tránh sai sót, lập kế hoạch thuế tối ưu và chuẩn bị hồ sơ đầy đủ khi cơ quan thuế có yêu cầu.
- Theo dõi và cập nhật thông tin: Chính sách có thể được hướng dẫn bổ sung bằng các Thông tư, Công văn. Hãy đảm bảo bạn luôn nắm bắt thông tin mới nhất từ các nguồn chính thống.
Những chính sách hỗ trợ như Nghị định 20