Bạn có bao giờ cảm thấy thế giới tài chính – kinh tế biến động không ngừng, như một dòng chảy xiết mà mình phải cố gắng bám trụ? Từ những con số lãi suất, tỷ giá, cho đến các chính sách thuế mới được ban hành, tất cả đều có thể tác động trực tiếp đến hoạt động và lợi nhuận của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) cùng hộ kinh doanh cá thể. Thời điểm đầu năm 2026 này, chúng ta đang chứng kiến một loạt sự kiện và chính sách mới, từ biến động mạnh của thị trường vàng, điều chỉnh thủ tục hải quan, cho đến những thay đổi về khung pháp lý. Hiểu rõ và chủ động thích ứng với những thay đổi này không chỉ là yêu cầu bắt buộc, mà còn là chìa khóa để doanh nghiệp của bạn vững vàng và phát triển bền vững.
Thị Trường Vàng Và Kim Loại Quý: Biến Động Lịch Sử Và Bài Học Về Quản Trị Rủi Ro
Những ngày cuối tháng 1/2026 đã ghi nhận một cú sốc lịch sử trên thị trường kim loại quý toàn cầu. Giá vàng thế giới có lúc sụt giảm gần 700 USD/oz, trong khi giá bạc thậm chí còn “bốc hơi” hơn 30%. Ngay tại thị trường trong nước, giá vàng SJC cũng lao dốc với mức giảm lên đến gần 20 triệu đồng/lượng chỉ trong hai phiên cuối tuần. Sự kiện này xuất phát từ thông tin về việc Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử ông Kevin Warsh – một nhân vật được kỳ vọng sẽ giúp Cục Dự trữ Liên bang (Fed) giữ được sự độc lập – vào vị trí Chủ tịch. Thị trường “thở phào” và chuyển hướng đầu tư, khiến vàng – vốn là kênh trú ẩn an toàn trong thời kỳ bất định – bị bán tháo mạnh.
Biến động thị trường vàng lần này là một minh chứng rõ ràng: Trong kinh doanh, không có tài sản nào là “an toàn tuyệt đối”. Việc “trứng để một giỏ” hay đầu tư quá lớn vào một kênh có tính đầu cơ cao như vàng vật chất có thể tiềm ẩn rủi ro rất lớn đối với dòng tiền của doanh nghiệp.
Gợi Ý Quản Trị Tài Chính Cho Doanh Nghiệp Trước Biến Động Thị Trường
- Đa dạng hóa dòng tiền nhàn rỗi: Thay vì giữ quá nhiều tiền mặt hoặc chuyển đổi sang vàng vật chất, doanh nghiệp nên cân nhắc các kênh an toàn và thanh khoản cao hơn như tiết kiệm ngân hàng kỳ hạn ngắn, hoặc các công cụ trên thị trường tiền tệ. Hãy tìm hiểu kỹ về lãi suất tiết kiệm ngân hàng nào cao nhất trong tháng, nhưng đừng quên yếu tố an toàn và uy tín của tổ chức.
- Không đầu cơ theo phong trào: Sự “sốt” vàng thường đến và đi rất nhanh. Doanh nghiệp nên tập trung nguồn lực vào hoạt động sản xuất, kinh doanh cốt lõi thay vì tham gia vào các cơn sốt đầu cơ có thể gây thiệt hại vốn lưu động.
- Theo dõi thông tin toàn cầu: Các sự kiện chính trị, chính sách tiền tệ từ các nền kinh tế lớn như Mỹ có tác động rất nhanh đến thị trường tài chính trong nước. Việc cập nhật tin tức giúp bạn có những dự báo ban đầu để điều chỉnh kế hoạch.
Cải Cách Thủ Tục Hải Quan Và Quản Lý Thuế Xuất Nhập Khẩu: Tháo Gỡ Ách Tắc, Tạo Thuận Lợi
Một tin vui cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu chính là quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/2/2026 về thời hạn xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế. Theo đó, thời hạn này được ấn định tối đa là 3 ngày làm việc, thay vì không có quy định cụ thể như trước. Sự điều chỉnh này nhằm chuẩn hóa quy trình xử lý hồ sơ, đồng thời tăng cường kiểm soát nợ thuế, bảo vệ ngân sách nhà nước.
Bên cạnh đó, sự cố 1.300 phương tiện ách tắc tại cửa khẩu trong một ngày mà Hải quan nêu ra cũng cho thấy áp lực về hạ tầng và quy trình logistics. Chính sách mới về thời hạn xác nhận thuế là một bước đi đúng hướng để giảm bớt thời gian chờ đợi không cần thiết, giúp hàng hóa của doanh nghiệp thông quan nhanh hơn, giảm chi phí lưu kho bãi và rủi ro về hợp đồng.
Mẹo Nhỏ Cho Doanh Nghiệp Xuất Nhập Khẩu
- Chuẩn bị hồ sơ thuế điện tử đầy đủ và chính xác ngay từ đầu. Sai sót trong khai báo là nguyên nhân chính dẫn đến việc hồ sơ bị trả lại, kéo dài thời gian thông quan.
- Chủ động tính toán và chuẩn bị nguồn tiền để nộp thuế đúng hạn. Việc nợ thuế không chỉ khiến hàng hóa bị ách lại mà còn có thể phát sinh tiền phạt.
- Tận dụng các chương trình ưu đãi thanh toán quốc tế từ ngân hàng, như chương trình “Chuyển tiền năm châu” của NCB, để giảm thiểu chi phí chuyển tiền, mua ngoại tệ, từ đó tối ưu hóa chi phí nhập khẩu.
Xu Hướng Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Và Tài Chính Số: Cơ Hội Từ Sự Bùng Nổ
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV) đã công bố một con số đáng chú ý: Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 ước đạt quy mô gấp khoảng 28 lần GDP. Số lượng và giá trị giao dịch bình quân hàng năm tăng lần lượt 58,86% và 24,36%. Điều này cho thấy một xu thế không thể đảo ngược. Ngay cả các giao dịch nhỏ lẻ tại hộ kinh doanh cá thể cũng đang chuyển dịch mạnh mẽ sang các hình thức như quét mã QR, chuyển khoản ngân hàng.
Việc chấp nhận thanh toán số không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành một yêu cầu thiết yếu để đáp ứng nhu cầu của khách hàng, nâng cao hiệu quả quản lý và minh bạch hóa doanh thu.
Làm Thế Nào Để Doanh Nghiệp Nhỏ Bắt Kịp Xu Hướng Này?
- Thiết lập tài khoản ngân hàng doanh nghiệp và đăng ký dịch vụ ngân hàng điện tử. Đây là bước đầu tiên và bắt buộc.
- Sử dụng các ứng dụng ví điện tử hoặc dịch vụ POS, mã QR code liên kết trực tiếp với tài khoản ngân hàng để thu tiền. Nhiều ngân hàng cung cấp miễn phí hoặc với chi phí rất thấp cho SMEs.
- Ghi chép và lưu trữ đầy đủ các chứng từ điện tử (sao kê ngân hàng, biên lai điện tử) để phục vụ cho công tác kế toán và quyết toán thuế sau này.
Mẹo nhanh: Hãy in mã QR ngân hàng của bạn và dán tại quầy thu ngân. Khuyến khích nhân viên hỏi khách hàng "Anh/chị có muốn thanh toán bằng chuyển khoản không?" để thúc đẩy thói quen này.
Cập Nhật Chính Sách Thuế Và Pháp Lý Mới: Nắm Bắt Để Tránh Rủi Ro
Năm 2026 cũng chứng kiến nhiều thay đổi về khung pháp lý liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp:
- Chế độ kế toán đơn giản cho doanh nghiệp siêu nhỏ: Đây là một cơ chế hỗ trợ thiết thực, giúp giảm bớt gánh nặng về nghiệp vụ kế toán phức tạp. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu ý để tránh “gặp nạn” rủi ro tuân thủ khi có sự chênh lệch giữa chế độ kế toán cũ và mới. Tốt nhất nên tham vấn ý kiến chuyên gia trước khi chuyển đổi.
- Luật Bảo hiểm tiền gửi sửa đổi có hiệu lực từ 1/5/2026: Các doanh nghiệp bảo hiểm có 3 năm để tăng vốn tương ứng quy mô rủi ro. Điều này nhằm đảm bảo sự an toàn, lành mạnh của hệ thống, gián tiếp bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm, trong đó có cả các doanh nghiệp mua bảo hiểm.
- 12 luật liên quan lĩnh vực kinh tế với nhiều điểm mới: Việc theo dõi và cập nhật thường xuyên các văn bản pháp luật mới là trách nhiệm của chủ doanh nghiệp. Bạn có thể theo dõi trên cổng thông tin điện tử của Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế, hoặc các kênh thông tin chuyên về pháp luật kinh tế.
Lời Kết: Hành Trình Bền Vững Bắt Đầu Từ Sự Chủ Động Và Hiểu Biết
Hành trình kinh doanh chưa bao giờ là dễ dàng, nhất là trong bối cảnh thị trường đầy biến động và hệ thống pháp lý không ngừng hoàn thiện như hiện nay. Tuy nhiên, mỗi thay đổi, dù là biến động thị trường hay điều chỉnh chính sách, đều ẩn chứa những thách thức lẫn cơ hội. Chìa khóa để vượt qua thách thức và nắm bắt cơ hội chính là sự chủ động tìm hiểu, thích ứng linh hoạt và tuân thủ pháp luật một cách nghiêm túc, thông minh.
Việc nắm bắt thông tin mới nhất không chỉ giúp bạn tránh được những rủi ro về pháp lý và tài chính, mà còn mở ra những hướng đi mới, tối ưu hóa chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh. Hãy xem những quy định mới như một “luật chơi” được cập nhật, và nhiệm vụ của chúng ta là học cách chơi tốt nhất trong khuôn khổ đó. Sự tuân thủ không phải là gánh nặng, mà là nền tảng cho sự phát triển bền vững và uy tín lâu dài của doanh nghiệp bạn.
Hy vọng rằng những thông tin và chia sẻ trên đây sẽ là một nguồn tham khảo hữu ích, giúp bạn và doanh nghiệp của mình tự tin hơn trên hành trình phía trước. Hãy luôn giữ tinh thần học hỏi và sẵn sàng đón nhận những điều mới mẻ.
Bạn hãy theo dõi các thông tin mới nhất và các tư vấn giá trị từ KTO tại website Kế toán Thuế Online và Facebook KTO để luôn cập nhật kiến thức và hỗ trợ kịp thời cho công việc kinh doanh của mình.
Nguồn Tham Khảo Chính
- Tổng hợp tin tức tài chính – ngân hàng – thị trường từ VnEconomy (tháng 1-2/2026).
- Thông tư hướng dẫn về thời hạn xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế XNK của Tổng cục Hải quan.
- Báo cáo về thanh toán không dùng tiền mặt của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
- Các văn bản pháp luật mới được Quốc hội thông qua liên quan đến lĩnh vực kinh tế, thuế, bảo hiểm.