Chắc hẳn, trong những ngày giáp Tết Bính Ngọ 2026 sôi động này, không ít anh chị chủ hộ kinh doanh, tiểu thương vừa tất bật với đơn hàng, vừa băn khoăn về những thông tin mới liên quan đến thuế má, sổ sách. Tin tức về việc “xóa bỏ thuế khoán” từ năm 2026 dường như đang tạo ra một làn sóng quan tâm lớn. Đây không chỉ là một thay đổi về thủ tục, mà thực sự là một bước ngoặt quan trọng, đánh dấu sự trưởng thành và chuyên nghiệp hóa của khu vực kinh tế cá thể. Thay vì lo lắng, chúng ta hãy cùng nhau nhìn nhận đây là cơ hội để minh bạch hóa hoạt động, xây dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài.
Bước Ngoặt Lịch Sử: Tạm Biệt Thuế Khoán, Chào Đón Kê Khai Minh Bạch
Theo quy định mới, từ ngày 1/1/2026, phương thức thuế khoán (ấn định thuế) đối với hộ kinh doanh sẽ chính thức được thay thế bằng phương thức kê khai, nộp thuế dựa trên doanh thu và chi phí thực tế. Đây là chủ trương lớn nhằm hiện đại hóa công tác quản lý thuế, hướng tới sự công bằng, minh bạch và phù hợp với thực tiễn kinh doanh trong thời đại số.
Việc chuyển đổi này không đơn thuần là thay đổi cách tính thuế, mà là thay đổi tư duy quản lý: từ quản lý “ước lượng” sang quản lý dựa trên “dữ liệu thực”. Điều này đòi hỏi mỗi hộ kinh doanh phải nâng cao ý thức, trách nhiệm trong việc ghi chép, lưu trữ chứng từ và kê khai chính xác.
Thực tế cho thấy, phần lớn doanh nghiệp tư nhân và hộ kinh doanh cá thể đã nhận thức rõ việc nộp thuế đầy đủ không chỉ là nghĩa vụ pháp lý, mà còn là trách nhiệm công dân, đóng góp vào ngân sách chung để xây dựng đất nước. Việc kê khai minh bạch sẽ giúp cơ quan nhà nước có cái nhìn chân thực hơn về nền kinh tế, từ đó đưa ra các chính sách hỗ trợ thiết thực hơn cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Những Thay Đổi Cụ Thể Mà Hộ Kinh Doanh Cần Nắm Vững
Để chuyển đổi suôn sẻ, việc đầu tiên là hiểu rõ những quy định mới sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của mình.
1. Ai Phải Kê Khai? Ngưỡng Doanh Thu Nào?
Một điểm đáng chú ý là dù có ngưỡng doanh thu miễn thuế (dưới 100 triệu đồng/năm đối với thuế TNCN từ kinh doanh và dưới ngưỡng doanh thu tính thuế GTGT), nhưng hầu hết hộ kinh doanh đều có trách nhiệm kê khai, thông báo doanh thu với cơ quan thuế. Đặc biệt, với những hộ kinh doanh trực tuyến trên các sàn thương mại điện tử, dữ liệu doanh thu đã được kết nối và minh bạch, việc kê khai chính xác là yêu cầu bắt buộc.
- Doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm: Vẫn phải lập sổ kế toán (có thể là sổ đơn giản) và thông báo doanh thu, dù có thể được miễn thuế GTGT và thuế TNCN.
- Doanh thu trên 500 triệu đồng/năm: Bắt buộc phải thực hiện kê khai, nộp thuế theo quy định và ghi chép sổ sách kế toán đầy đủ hơn.
2. Ghi Sổ Kế Toán: “1 Sổ” Hay “4 Sổ”?
Đây là câu hỏi khiến nhiều người đau đầu. Thông tư 152/2025/TT-BTC đã hướng dẫn rõ:
- Nếu hộ kinh doanh chỉ cần theo dõi doanh thu, chi phí đơn giản để xác định thu nhập chịu thuế, có thể chỉ cần lập một sổ theo dõi doanh thu, chi phí.
- Tuy nhiên, nếu phát sinh các nghiệp vụ phức tạp hơn như mua bán hàng hóa, có hàng tồn kho, có tài sản cố định (máy móc, thiết bị, xe cộ phục vụ kinh doanh)… thì cần phải lập đầy đủ 4 sổ kế toán cơ bản: Sổ quỹ tiền mặt, Sổ theo dõi thanh toán, Sổ chi tiết hàng hóa, vật tư và Sổ tài sản cố định.
Mẹo nhanh: Hãy tự đặt câu hỏi: "Tôi có hàng tồn kho không? Tôi có tài sản lớn nào dùng cho kinh doanh không?" Nếu câu trả lời là CÓ, hãy chuẩn bị tinh thần ghi chép đầy đủ hơn.
3. Xử Lý Hàng Tồn Kho Và Tài Sản Khi Chuyển Đổi
Khi chuyển từ khoán sang kê khai, giá trị hàng tồn kho và tài sản cố định hiện có sẽ được xác định lại để làm căn cứ tính khấu hao hoặc giá vốn hàng bán trong kỳ kê khai mới. Đây là vấn đề kỹ thuật cần sự hỗ trợ từ chuyên gia để tránh sai sót. Hãy chủ động kiểm kê, lập biên bản xác định giá trị tài sản tại thời điểm chuyển đổi (đầu năm 2026).
Những Rủi Ro Cần Tránh Xa
Bên cạnh việc chuẩn bị cho những thay đổi tích cực, chúng ta cũng cần tỉnh táo nhìn nhận những rủi ro nếu không tuân thủ.
1. Từ Chối Thanh Toán Chuyển Khoản – Con Đường Tự Đào Thải
Trong thời đại số, việc “không nhận chuyển khoản” hoặc yêu cầu khách hàng chuyển vào tài khoản cá nhân không đăng ký kinh doanh là dấu hiệu rõ ràng của việc trốn tránh nghĩa vụ thuế. Hành động này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn tự đặt mình vào thế bất lợi:
- Không có chứng từ hợp lệ để bảo vệ quyền lợi khi có tranh chấp.
- Không chứng minh được doanh thu thực tế khi cần vay vốn ngân hàng.
- Dễ bị cơ quan thuế phát hiện thông qua kết nối dữ liệu từ ngân hàng và sàn thương mại điện tử, dẫn đến truy thu thuế, phạt nặng.
Hãy xem việc sử dụng tài khoản ngân hàng đăng ký kinh doanh và hóa đơn điện tử như một thương hiệu uy tín cần xây dựng.
2. Buôn Bán Hàng Giả, Hàng Nhái – Rủi Ro Pháp Lý Khôn Lường
Các đợt cao điểm kiểm tra dịp Tết, như tại Đà Nẵng vừa qua, cho thấy lực lượng chức năng đang siết chặt quản lý thị trường. Việc kinh doanh hàng giả, hàng nhái thương hiệu không chỉ bị xử phạt hành chính nặng, tịch thu hàng hóa, mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh tiếng và sự tồn tại của cửa hàng.
Cơ Hội Trong Thách Thức: Hành Trình Chuyển Đổi Số Và Nâng Tầm
Thay đổi luôn đi kèm cơ hội. Việc bắt buộc kê khai minh bạch thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi số mà mỗi hộ kinh doanh cần thực hiện.
- Sử Dụng Hóa Đơn Điện Tử: Không còn là lựa chọn mà là xu thế tất yếu. Hóa đơn điện tử giúp lưu trữ dữ liệu an toàn, dễ dàng tra cứu và là căn cứ pháp lý vững chắc. Tham gia các chương trình như “Hóa đơn may mắn” còn là một cách tiếp thị thú vị.
- Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt: Tạo sự thuận tiện cho khách hàng, minh bạch dòng tiền, và quan trọng nhất là xây dựng lịch sử tài chính rõ ràng cho chính mình.
- Kinh Doanh Trên Sàn TMĐT Một Cách Bài Bản: Các sàn thương mại điện tử đang trở thành kênh bán hàng chủ lực. Hãy đăng ký kinh doanh đầy đủ, kê khai thuế nghiêm túc để tận dụng mọi tiện ích và chính sách hỗ trợ từ sàn.
Như chia sẻ từ phường Mỹ Hào (Hưng Yên), nơi 100% hộ kinh doanh đã dùng hóa đơn điện tử và thanh toán không tiền mặt, việc chuyển đổi số ở cơ sở không chỉ giúp vận hành chính quyền hiệu quả hơn mà còn tạo ra môi trường kinh doanh văn minh, hiện đại cho chính các tiểu thương.
Lộ Trình Hành Động Cho Hộ Kinh Doanh Năm 2026
Để bước vào năm mới một cách tự tin, bạn có thể tham khảo lộ trình sau:
- Rà Soát & Đăng Ký: Kiểm tra xem mình có thuộc diện phải đăng ký hộ kinh doanh theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP hay không. Hoàn tất thủ tục nếu cần.
- Hệ Thống Hóa Sổ Sách: Lựa chọn mô hình ghi sổ phù hợp (1 sổ hay 4 sổ) dựa trên quy mô và ngành nghề. Có thể bắt đầu bằng một cuốn sổ tay đơn giản hoặc phần mềm kế toán miễn phí.
- Mở & Sử Dụng Tài Khoản Ngân Hản Chuyên Dụng: Tách biệt tài chính cá nhân và kinh doanh. Khuyến khích khách hàng chuyển khoản.
- Đăng Ký & Phát Hành Hóa Đơn Điện Tử: Liên hệ với nhà cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử được cơ quan thuế chấp thuận để thiết lập.
- Tìm Hiểu & Chuẩn Bị Kê Khai Thuế: Nắm rõ kỳ kê khai (tháng/quý), các loại tờ khai cần nộp. Đừng ngại hỏi cán bộ thuế địa phương hoặc tìm kiếm tư vấn từ chuyên gia.
- Kiểm Kê Tài Sản & Hàng Tồn Kho: Lập biên bản kiểm kê vào thời điểm 31/12/2025 hoặc 1/1/2026 để có số liệu chính xác khi bắt đầu kê khai.
Hành trình từ một tiểu thương truyền thống sang một chủ thể kinh doanh minh bạch, hiện đại chắc chắn có những bỡ ngỡ ban đầu. Nhưng hãy nhớ, bạn không đơn độc. Cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa đang cùng nhau thay đổi, và Nhà nước cũng đang có những chính sách hỗ trợ như miễn thuế cho doanh nghiệp khởi nghiệp, tạo điều kiện chuyển đổi số. Mỗi bước đi tuân thủ pháp luật hôm nay chính là viên gạch vững chắc xây dựng thương hiệu uy tín và sự phát triển bền vững cho ngày mai.
Để luôn cập nhật những hướng dẫn chi tiết, các mẹo quản lý tài chính – thuế hiệu quả và thông tin mới nhất phù hợp với hộ kinh doanh, bạn có thể tham khảo thêm kiến thức từ các chuyên gia. Bạn hãy theo dõi các thông tin mới nhất và các tư vấn giá trị từ KTO tại website Kế toán Thuế Online và Facebook KTO.
Chúc anh chị một mùa kinh doanh cuối năm thật đắt hàng, và bước sang năm 2026 với một tâm thế sẵn sàng, vững vàng để đón nhận những cơ hội mới trong hành trình kinh doanh minh bạch và chuyên nghiệp!
Nguồn Tham Khảo Chính
- Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký kinh doanh.
- Thông tư 152/2025/TT-BTC hướng dẫn ghi sổ kế toán đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
- Các thông báo, hướng dẫn của Tổng cục Thuế về chuyển đổi từ thuế khoán sang thuế kê khai.
- Tin tức tổng hợp từ Bnews và các cơ quan báo chí chính thống.