Một năm mới lại đến, và cùng với những hy vọng về sự phát triển, là những thay đổi mới trong hành lang pháp lý mà mỗi chủ doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần nắm bắt. Thay vì xem đây là những quy định khô khan, hãy coi chúng như những “luật chơi” mới được cập nhật, giúp hành trình kinh doanh của bạn trở nên minh bạch, bền vững và chuyên nghiệp hơn. Từ năm 2026, bức tranh thuế và kế toán sẽ có nhiều nét vẽ mới, đặc biệt là với cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa – những trụ cột quan trọng của nền kinh tế.
Bước Ngoặt Lớn: Chính Thức Bỏ Thuế Khoán Từ 01/01/2026
Đây có lẽ là thay đổi được mong đợi và cũng gây nhiều băn khoăn nhất. Sau nhiều năm áp dụng, phương pháp thuế khoán sẽ chính thức khép lại, đánh dấu một bước tiến lớn trong công tác quản lý thuế theo hướng minh bạch và công bằng.
Theo tinh thần của Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 198/2025/QH15, việc xóa bỏ thuế khoán nhằm tạo mọi điều kiện thuận lợi, khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp, từ đó phát triển bền vững và chuyên nghiệp hơn.
Điều này đồng nghĩa với việc, từ năm 2026, nghĩa vụ thuế của hộ, cá nhân kinh doanh sẽ được xác định dựa trên doanh thu thực tế và dữ liệu quản lý thực tế, thay vì một mức ấn định cố định như trước. Sự thay đổi này đòi hỏi tư duy mới về việc ghi chép, lưu trữ chứng từ và kê khai.
Ba Nhóm Quản Lý Thuế Mới Dựa Trên Doanh Thu
Sau khi bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh sẽ được phân loại và quản lý theo ba nhóm doanh thu chính. Điều đáng chú ý là có một đề xuất mới đang được xem xét nhằm nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế, mang lại lợi ích thiết thực cho nhiều hộ kinh doanh nhỏ.
- Nhóm 1 (Doanh thu đến 200 triệu đồng/năm – đề xuất nâng lên 500 triệu): Nhóm này dự kiến sẽ được miễn nộp thuế GTGT và thuế TNCN. Trách nhiệm chính là kê khai doanh thu 2 lần/năm. Đây là chính sách hỗ trợ rất lớn, giúp giảm gánh nặng cho các hộ kinh doanh siêu nhỏ.
- Nhóm 2 (Doanh thu trên 200 triệu đến 3 tỷ đồng/năm): Áp dụng phương pháp tính thuế trực tiếp trên doanh thu với tỷ lệ % cố định cho cả thuế GTGT và thuế TNCN. Hộ kinh doanh phải kê khai theo quý và quyết toán năm. Việc sử dụng hóa đơn điện tử, đặc biệt là hóa đơn từ máy tính tiền (nếu doanh thu >1 tỷ), trở nên quan trọng.
- Nhóm 3 (Doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm): Áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT và tính thuế TNCN trên thu nhập tính thuế (doanh thu trừ chi phí). Chế độ kế toán, sổ sách phải thực hiện theo quy định dành cho doanh nghiệp. Đây là bước đệm rõ ràng cho việc chuyển đổi sang mô hình công ty.
Mẹo nhỏ cho bạn: Hãy bắt đầu tập thói quen ghi chép doanh thu, chi phí ngay từ bây giờ, dù chỉ là trên sổ tay hoặc file Excel đơn giản. Điều này không chỉ giúp bạn dễ dàng xác định mình thuộc nhóm nào khi quy định chính thức có hiệu lực, mà còn giúp bạn quản lý dòng tiền kinh doanh hiệu quả hơn.
Cập Nhật Chế Độ Kế Toán Mới Với Thông Tư 99/2025/TT-BTC
Thay thế cho Thông tư 200/2014/TT-BTC đã có “thâm niên” hơn một thập kỷ, Thông tư 99/2025/TT-BTC mang đến làn gió mới, tinh gọn và phù hợp hơn với thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp hiện nay, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Những thay đổi chính bạn cần lưu ý:
- Hệ thống tài khoản kế toán được điều chỉnh: Cập nhật để phản ánh sát hơn các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại điện tử, chuyển đổi số.
- Biểu mẫu sổ sách tinh gọn: Giảm từ 45 mẫu sổ (theo TT200) xuống còn 42 mẫu, giúp giảm bớt khối lượng công việc ghi chép mà vẫn đảm bảo yêu cầu quản lý.
- Báo cáo tài chính cập nhật: Các biểu mẫu báo cáo tài chính được sửa đổi cấu trúc và chỉ tiêu, nhằm cung cấp thông tin trung thực, hữu ích hơn cho nhà quản lý và các bên liên quan.
Đối với doanh nghiệp nhỏ, việc này không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là cơ hội để thiết lập một hệ thống kế toán bài bản ngay từ đầu, tạo nền tảng vững chắc cho việc đọc vị sức khỏe tài chính và đưa ra các quyết định kinh doanh đúng đắn.
Những Điều Chỉnh Quan Trọng Về Các Loại Thuế
Bên cạnh những thay đổi mang tính hệ thống, năm 2026 cũng chứng kiến sự điều chỉnh ở nhiều sắc thuế cụ thể.
1. Tăng Mức Giảm Trừ Gia Cảnh Thuế TNCN
Đây là tin vui cho người lao động và cả chủ doanh nghiệp (với tư cách cá nhân). Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15:
- Mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm).
- Mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.
Việc điều chỉnh này phản ánh sự cập nhật theo biến động kinh tế, giúp giảm gánh nặng thuế, tăng thu nhập thực tế và thúc đẩy tiêu dùng.
2. Thuế Giá Trị Gia Tăng (GTGT) – 7 Điểm Mới Cần Ghi Nhớ
Luật Thuế GTGT 2024 mang nhiều thay đổi sâu rộng. Dưới đây là những điểm then chốt ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động hàng ngày của doanh nghiệp:
- Điều chỉnh đối tượng chịu thuế: Một số mặt hàng như phân bón, máy móc nông nghiệp chuyên dùng sẽ không còn được miễn thuế mà chuyển sang chịu thuế suất 5%.
- Siết chặt điều kiện khấu trừ thuế đầu vào: Quy định thanh toán không dùng tiền mặt được áp dụng cho mọi giao dịch (trừ một số trường hợp đặc thù) để được khấu trừ thuế GTGT đầu vào. Đây là động thái mạnh mẽ nhằm minh bạch hóa các giao dịch.
- Bổ sung trường hợp được hoàn thuế: Doanh nghiệp chỉ sản xuất hàng hóa/dịch vụ chịu thuế suất 5%, nếu có số thuế GTGT đầu vào chưa khấu trừ hết từ 300 triệu đồng trở lên trong 12 tháng liên tục thì được xem xét hoàn thuế.
Bí quyết thực tế: Hãy chủ động chuyển đổi sang hình thức thanh toán chuyển khoản, qua ví điện tử cho các giao dịch mua vào. Điều này không chỉ giúp bạn đáp ứng điều kiện khấu trừ thuế, mà còn giúp lưu trữ chứng từ điện tử dễ dàng, an toàn và khoa học hơn.
3. Thuế Bảo Vệ Môi Trường Và Thuế Tiêu Thụ Đặc Biệt
Các sắc thuế này cũng có điều chỉnh:
- Thuế BVMT đối với xăng, dầu, mỡ nhờn sẽ áp dụng mức cụ thể cho năm 2026 (ví dụ: xăng là 2.000 đồng/lít), và từ 2027 sẽ quay về áp dụng theo biểu thuế chung đã được điều chỉnh.
- Thuế TTĐB có sự điều chỉnh về biểu thuế suất và mức thuế tuyệt đối cho một số mặt hàng đặc thù, nhằm đảm bảo mục tiêu điều tiết và quản lý của Nhà nước.
Lộ Trình Hành Động: Chuẩn Bị Gì Cho Năm 2026?
Thay đổi là điều tất yếu. Thay vì lo lắng, hãy chủ động chuẩn bị để biến thách thức thành cơ hội nâng cấp mô hình quản trị của mình.
- Rà Soát Và Phân Loại: Xác định rõ doanh thu bình quân của mình để biết dự kiến sẽ thuộc nhóm quản lý thuế nào. Điều này giúp bạn hình dung được nghĩa vụ và công việc kế toán, thuế sắp tới.
- Số Hóa Và Minh Bạch Hóa:
- Ưu tiên sử dụng hóa đơn điện tử. Đây không còn là xu hướng mà là yêu cầu bắt buộc với nhiều nhóm.
- Áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt cho mọi giao dịch kinh doanh có thể.
- Sử dụng các phần mềm kế toán đơn giản (có thể là các công cụ miễn phí được Nhà nước hỗ trợ) để ghi chép doanh thu, chi phí.
- Cập Nhật Kiến Thức: Dành thời gian tìm hiểu kỹ các văn bản mới, hoặc tham gia các buổi tập huấn, hội thảo trực tuyến miễn phí do cơ quan thuế, hiệp hội tổ chức.
- Xem Xét Chuyển Đổi Mô Hình: Nếu doanh thu của bạn ổn định trên 3 tỷ đồng/năm và có định hướng phát triển lâu dài, hãy mạnh dạn nghĩ đến việc chuyển đổi thành doanh nghiệp. Bạn sẽ được hưởng nhiều ưu đãi về thủ tục, chế độ tài chính và có tư cách pháp nhân rõ ràng.
Hành trình kinh doanh chưa bao giờ là dễ dàng, nhưng chính những bước chuyển mình của pháp luật như thế này lại mở ra những lối đi mới, minh bạch và bài bản hơn. Việc nắm bắt và chủ động thích ứng với các chính sách mới về thuế, kế toán không chỉ giúp bạn an tâm tuân thủ pháp luật, mà còn là chìa khóa để xây dựng một nền tảng tài chính vững chắc, tạo niềm tin với đối tác và khách hàng. Hãy coi năm 2026 là một khởi đầu mới, nơi bạn trang bị cho mình và doanh nghiệp nhỏ của mình những công cụ quản trị hiện đại, để vươn xa hơn trên con đường đã chọn.
Để luôn cập nhật kịp thời những thông tin, hướng dẫn chi tiết và tư vấn chuyên sâu về các thay đổi pháp luật thuế, kế toán, bạn có thể theo dõi các kênh chia sẻ kiến thức uy tín. Chẳng hạn, bạn có thể tìm thấy nhiều bài viết hữu ích được cập nhật thường xuyên tại website Kế toán Thuế Online (KTO) và trang Facebook của KTO.
Nguồn tham khảo chính:
- Nghị quyết 68-NQ/TW năm 2025.
- Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội.
- Thông tư 99/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính.
- Luật Thuế Giá trị gia tăng 2024.
- Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 về giảm trừ gia cảnh.
- Các công văn hướng dẫn liên quan của Bộ Tài chính, Tổng